�

Khoa Gi�o Hội Học Hiệp Th�ng

của C�ng Đồng Chung Vatican� II

ĐHY Joseph Ratzinger, Tổng Trưởng Th�nh Bộ Đức Tin

B�i Mở Đầu cho Hội Nghị Mục Vụ  Gi�o Phận Aversa � Quốc chiều ng�y 15/9/2001

Chuyển dịch từ tuần san L�Osservatore Romano,

ấn bản Anh Ngữ, N.4- 23/1/2002, trang 5-7

gay sau Thế Chiến I, Romano Guardini đ� tạo ra một lời ph�t biểu chẳng mấy chốc trở th�nh khẩu hiệu cho những người C�ng Gi�o Đức, đ� l� c�u: �Một biến cố hết sức quan trọng đang xẩy ra: Gi�o Hội đang tỉnh giấc trong c�c t�m hồn�. Kết quả của việc tỉnh giấc n�y cuối c�ng l� C�ng Đồng Chung Vatican� II. Qua những văn kiện kh�c nhau của m�nh, C�ng Đồng n�y đ� b�y tỏ v� l�m n�n một phần gia sản cho to�n thể Gi�o Hội những g�, trong 4 thập ni�n (1920-1960) dậy men v� hy vọng, đ� ch�n m�i kiến thức c� được bởi đức tin. Để hiểu được C�ng Đồng Chung Vatican� II người ta cần phải nh�n lại giai đoạn n�y v� t�m c�ch thấy được, �t l� tổng qu�t, những tr�o lưu v� chiều hướng c�ng hội tụ lại nơi C�ng Đồng n�y. T�i sẽ tr�nh b�y cho thấy những tư tưởng đ� đi ti�n phong trong giai đoạn n�y, sau đ� sẽ diễn tả những yếu tố ch�nh yếu nơi gi�o huấn của C�ng Đồng về Gi�o Hội.

I.- Gi�o Hội l� Th�n M�nh Ch�a Kit�

1) H�nh Ảnh Nhiệm Thể

�Gi�o Hội đang tỉnh giấc trong c�c t�m hồn�. Lời diễn tả n�y của Guardini đ� được kh�o l�o c�ng thức h�a, v� tận kỳ c�ng th� n� được c�ng nhận v� nghiệm thấy Gi�o Hội như l� một c�i g� đ� ở trong ch�ng ta, chứ kh�ng phải l� một cơ cấu ở ngo�i ch�ng ta m� l� một c�i g� đ� sống trong ch�ng ta.

Nếu cho tới khi ấy ch�ng ta vốn nghĩ rằng Gi�o Hội căn bản l� một cơ cấu hay một tổ chức, th� bấy giờ, ch�ng ta cuối c�ng cũng đ� � thức được rằng ch�nh ch�ng ta l� Gi�o Hội nữa. Gi�o Hội c�n hơn l� một tổ chức: Gi�o Hội l� một cơ chế của Th�nh Linh, một c�i g� đ� sống động, chi phối th�m t�m của ch�ng ta. � thức n�y đ� được diễn tả bằng ng�n từ diễn tả quan niệm �Nhiệm Thể Ch�a Kit��, một cụm từ n�i l�n cho thấy một thứ cảm nghiệm mới mẻ v� thanh tho�t về Gi�o Hội. V�o cuối cuộc đời của m�nh, trong c�ng năm C�ng Đồng ban h�nh Hiến Chế về Gi�o Hội, Gardini đ� viết thế n�y: Gi�o Hội �kh�ng phải l� một cơ cấu do con người ph�t minh v� thiết dựng� m� l� một thực tại sống động� Gi�o Hội vẫn sống qua gi�ng thời gian. Như tất cả mọi thực tại sống động, Gi�o Hội cũng ph�t triển, cũng đổi thay� song tự bản chất s�u xa của m�nh, Gi�o Hội vẫn kh�ng thay đổi; trọng t�m của Gi�o Hội l� Ch�a Kit� Nếu ch�ng ta thấy Gi�o Hội như l� một tổ chức� như l� một hiệp hội�. ch�ng ta chưa tiến đến chỗ thật sự hiểu được Gi�o Hội. Gi�o Hội thật ra l� một thực tại sống động v� mối li�n hệ giữa ch�ng ta với Gi�o Hội phải l� sự sống� (La Chiesa del Signore [Gi�o Hội của Ch�a]; Morcelliana, Brescia 1967, p. 160).

Ng�y nay, kh� l�ng n�i l�n được c�i h�o hứng v� niềm vui mừng ph�t xuất từ sự nhận thức n�y v�o l�c bấy giờ. Trong kỷ nguy�n của chủ nghĩa giải ph�ng trước Thế Chiến Thứ Nhất, Gi�o Hội C�ng Gi�o được quan niệm như l� một thứ tổ chức h�a thạch, ngang bướng chống lại tất cả mọi thứ th�nh đạt t�n thời. Thần học đ� qu� ch� trọng tới vấn đề thượng quyền để l�m cho Gi�o Hội hiện l�n thật sự như l� một tổ chức tập trung, đến nỗi người ta dường như trung th�nh b�nh vực chỉ những g� li�n hệ đến bề ngo�i m� th�i. Một lần nữa, vấn đề đ� trở n�n r� r�ng l� Gi�o Hội c�n hơn thế nữa � Gi�o Hội l� một c�i g� đ� được tất cả ch�ng ta l�m thăng tiến trong đức tin bằng một đường lối sống động, cũng như Gi�o Hội l�m cho ch�ng ta thăng tiến vậy. Thật ra Gi�o Hội đ� nghiệm thấy được việc ph�t triển về cơ cấu qua nhiều thế kỷ, v� tiếp tục ph�t triển cho tới ng�y nay. Qua Gi�o Hội, mầu nhiệm Nhập Thể vẫn c�n tồn tại tới ng�y nay: Ch�a Kit� vẫn tiếp tục chuyển động qua gi�ng thời gian. Nếu ch�ng ta tự đặt vấn đề yếu tố n�o hiện diện ngay từ ban đầu vẫn c�n được thấy nơi C�ng Đồng Chung Vatican� II, lời giải đ�p cho ch�ng ta đ� l� c�u Gi�o Hội định nghĩa về Kit� Học. J.A. Mohler, một nh� l�nh đạo việc phục hưng thần học C�ng Gi�o bị t�n ph� bởi Thời Minh Tri, c� lần đ� n�i rằng: một thứ thần học sai lạc c� thể bị b�u diễu bằng c�u ngắn ngủi n�y: �Từ ban đầu Ch�a Kit� đ� thiết lập phẩm trật v� bởi đ� đ� trọn vẹn chăm s�c cho Gi�o Hội đến ng�y c�ng th�ng tận rồi�. Ngược lại với quan niệm n�y l� sự kiện Gi�o Hội l� một Nhiệm Thể; Ch�a Kit� v� việc Người thiết lập Gi�o Hội kh�ng bao giờ c�ng song lu�n mới mẻ. Trong Gi�o Hội, Ch�a Kit� kh�ng bao giờ chỉ thuộc về qu� khứ m� th�i, Người bao giờ cũng l� v� tr�n hết l� hiện tại v� tương lai. Gi�o Hội l� sự hiện diện của Ch�a Kit�: Người đồng thời với ch�ng ta v� ch�ng ta l� những người đương thời của Người. Gi�o Hội sống l� ở chỗ n�y, ở chỗ Ch�a Kit� hiện diện trong t�m hồn của ch�ng ta v� ch�nh nơi đ� Người h�nh th�nh Gi�o Hội của Người. Đ� l� l� do tại sao nguy�n khởi của Gi�o Hội l� Ch�a Kit� chứ kh�ng phải ch�nh Gi�o Hội. Gi�o Hội l�nh mạnh ở chỗ Gi�o Hội dồn mọi ch� t�m v�o Người. C�ng Đồng Chung Vatican� II đ� kh�o đặt quan niệm n�y ở chỗ m�c nối cho những c�n nhắc của m�nh; bản văn nền tảng về Gi�o Hội n�y được mở đầu bằng những lời lẽ Lumen gentium cum sit Christus: �v� Ch�a Kit� l� �nh S�ng Thế Gian� Gi�o Hội l� gương soi vinh quang của Người; Gi�o Hội phản �nh rạng ngời của Người�. Nếu ch�ng ta muốn hiểu được C�ng Đồng Chung Vatican� II một c�ch đ�ng đắn, ch�ng ta lu�n phải trở về với lời ph�t biểu mở đầu n�y�

Tiếp đến, từ khởi điểm ấy, ch�ng ta cần phải nắm được cả t�nh chất nội tại của Gi�o Hội lẫn bản chất th�ng đạt của Gi�o Hội nữa. Gi�o Hội ph�t triển từ b�n trong v� hường ngoại chứ kh�ng ngược lại. Trước hết, Người l� dấu hiệu của mối hiệp th�ng mật thiết nhất với Ch�a Kit�.. Gi�o Hội được h�nh th�nh ch�nh yếu l� ở đời sống nguyện cầu, ở c�c b� t�ch cũng như ở những th�i độ tin, cậy, mến s�u xa. Bởi thế nếu c� ai hỏi t�i cần phải l�m những g� để trở n�n Gi�o Hội v� để ph�t triển như Gi�o Hội th� c�u trả lời phải như thế n�y: qu� vị phải trở n�n một con người sống đức tin, cậy v� mến. C�i x�y dựng Gi�o Hội l� việc cầu nguyện v� mối hiệp th�ng của c�c b� t�ch; nơi c�c b� t�ch lời cầu nguyện của Gi�o Hội gặp gỡ ch�ng ta. Kỳ h� vừa rồi t�i đ� gặp một linh mục gi�o xứ n�i với t�i rằng gi�o xứ của ng�i chưa hề c� được một ơn gọi linh mục n�o từ nhiều năm qua. Vị linh mục ấy cần phải l�m g�? Ch�ng ta kh�ng thể sản xuất ra c�c ơn gọi, Ch�a mới l� Đấng tạo n�n c�c ơn gọi. Như thế chẳng lẽ ch�ng ta cứ chực chờ một c�ch v� dụng hay sao? Vị linh mục n�y đ� quyết định hằng năm thực hiện một cuộc h�nh hương, một cuộc h�nh hương xa x�i v� kh� nhọc đến Đền Th�nh Mẫu Altotting để cầu xin cho c�c ơn gọi, đồng thời cũng k�u mời những ai c� c�ng ch� nguyện với ng�i c�ng ng�i h�nh hương v� chung lời cầu nguyện. Từ năm n�y qua năm kh�c, con số tham dự v�o cuộc h�nh hương gia tăng cho đến cuối c�ng, năm nay, cả l�ng hết sức vui mừng cử h�nh Th�nh Lễ đầu ti�n được vị linh mục ph�t xuất từ gi�o xứ n�y d�ng�

Gi�o Hội ph�t triển từ b�n trong: đ� l� � nghĩa của lời diễn tả �Th�n M�nh Ch�a Kit��. Cụm từ n�y c�n h�m � hơn thế nữa, ở chỗ Ch�a Kit� đ� h�nh th�nh cho Người một th�n m�nh. Nếu t�i muốn t�m Người v� biến Người th�nh của t�i, t�i liền được k�u gọi trở th�nh một phần thể b� nhỏ, ho�n to�n v� trọn vẹn của Th�n M�nh Người, v� việc trở th�nh một trong những phần thể của Người, trở th�nh một bộ phận của Th�n M�nh Người tr�n thế gian n�y, t�i sẽ đời đời l� như thế. Tư tưởng của thần học giải ph�ng cho rằng trong khi Ch�a Gi�su tự m�nh thoải m�i th� Gi�o Hội lại l� một thực tại khốn khổ, l� tư tưởng ho�n to�n tr�i nghịch với � thức ấy. Ch�a Kit� chỉ ban ph�t M�nh trong th�n thể của Người m� th�i, chứ kh�ng bao giờ lại l� một thứ thuần l� tưởng. Nghĩa l� Người trao ban Bản Th�n Người c�ng với những thứ kh�c, nơi một mối hiệp th�ng bất gi�n đoạn k�o d�i qua năm th�ng v� l� ch�nh Th�n M�nh của Người. Điều n�y c� nghĩa rằng Gi�o Hội kh�ng phải l� một tư tưởng, Gi�o Hội l� một Th�n Thể. C�i  vấp phạm trước việc trở th�nh nhục thể nơi biến cố nhập thể của Ch�a Gi�su vốn xẩy ra nơi rất nhiều người đương thời của Người đ� được t�i diễn nơi �đặc t�nh g�y vấp phạm� của Gi�o Hội. Trong trường hợp n�y, lời của Ch�a Gi�su vẫn c� gi� trị: �Ph�c cho kẻ n�o kh�ng v� Ta m� vấp phạm�.

Bản chất th�ng đạt của Gi�o Hội cần phải bao gồm cả đặc t�nh �ch�ng ta� của Gi�o Hội. Gi�o Hội kh�ng phải l� một c�i g� ở đ�u đ� t�ch khỏi ch�ng ta, ch�nh ch�ng ta l� th�nh phần l�m n�n Gi�o Hội. Kh�ng một người n�o c� thể n�i �t�i l� Gi�o Hội�, nhưng mỗi người trong ch�ng ta c� thể v� phải n�i �ch�ng t�i l� Gi�o Hội�. C�i �ch�ng ta� kh�ng ti�u biểu cho một nh�m biệt lập m� l� một nh�m hiện hữu trong to�n thể cộng đồng của tất cả mọi phần tử của Gi�o Hội, c�n sống cũng như đ� qua đời. Đ� l� l� do một nh�m c� thể thực sự n�i: �ch�ng t�i l� Gi�o Hội�. Gi�o Hội l� ở chỗ n�y, ở chỗ �ch�ng t�i� phổ qu�t x�a bỏ đi những bi�n giới x� hội v� ch�nh trị, cả bi�n giới giữa trời v� đất nữa. Ch�ng ta l� Gi�o Hội. Điều n�y l�m ph�t sinh một thứ đồng tr�ch nhiệm cũng như khả năng hợp t�c theo c� thể. � thức n�y đ� l�m nẩy sinh quyền được b�nh phẩm nhưng việc b�nh phẩm của ch�ng ta trước hết phải l� tự b�nh phẩm bản th�n m�nh. Ch�ng ta cần lập lại l� Gi�o Hội kh�ng �ở một nơi n�o đ�; hay Gi�o Hội l� một �người n�o đ�. Ch�nh ch�ng ta x�y dựng Gi�o Hội. Những tư tưởng n�y đ� ch�n m�i v� đ� dẫn thẳng tới C�ng Đồng Chung Vatican� II. Hết mọi điều được n�i về tr�ch nhiệm chung của gi�o d�n, c�ng với những h�nh thức ph�p l� được thiết định để l�m dễ d�ng cho việc thi h�nh tr�ch nhiệm chung n�y một c�ch r� r�ng, đều l� th�nh quả của luồng tư tưởng ấy.

Sau hết, quan niệm về việc ph�t triển v� v� thế về cả năng động lịch sử của Gi�o Hội đều c� li�n hệ với vấn đề n�y. Một th�n thể tự n� vẫn c�n nguy�n theo gi�ng đời bởi sự kiện l� n� lu�n canh t�n m�nh theo tiến tr�nh của sự sống. Đối với vị đại Hồng � Người Anh Newman th� tư tưởng về việc ph�t triển l� một chiếc cầu thực sự v� xứng hợp dẫn đến biến cố trở lại C�ng Gi�o của ng�i. T�i tin rằng tư tưởng về việc ph�t triển thuộc về nhiều quan niệm nền tảng của C�ng Gi�o chưa ho�n to�n được khai triển. Một lần nữa, ch�ng ta phải biết ơn C�ng Đồng Chung Vatican� II v� c�ng đồng n�y cũng đ� long trọng thiết lập c�ng thức về tư tưởng n�y trong một văn kiện ch�nh thức của Huấn Quyền. Ai chỉ muốn thắt kết m�nh với những dẫn giải theo nghĩa đen về Th�nh Kinh hay với những thể thức về Gi�o Hội của c�c Gi�o Phụ l� bắt Ch�a Kit� giam giữ v�o �ng�y h�m qua�. Hậu quả xẩy ra, một l� đức tin ho�n to�n t�n h�o kh�ng c� g� để n�i với thời đại của ch�ng ta đ�y, hai l� cao ngạo cho rằng m�nh c� quyền qua mặt 2 ng�n năm lịch sử, g�n gh�p cho những th�ng năm lịch sử ấy như một th�ng r�c chất đầy những lỗi lầm, v� cố gắng xem l�m c�ch n�o để Kit� gi�o xứng hợp với Th�nh Kinh hay với Ch�a Gi�su. Th�nh quả duy nhất khả đạt sẽ l� một thứ s�ng chế nh�n tạo do ch�nh ch�ng ta thực hiện, l�m trống rỗng tất cả những g� l� nhất tr�. Căn t�nh đ�ch thực được bắt đầu từ Ch�a Kit� chỉ khả hữu chỉ khi n�o c� đươc một sự li�n tục sống động l�m ph�t triển c�i ban đầu ấy v� thực sự bảo tr� được c�i ban đầu n�y bằng việc ph�t triển ấy.

2) Gi�o Hội Học Th�nh Thể

Ch�ng ta h�y trở về để nh�n xem những ph�t triển trong kỷ nguy�n tiền C�ng Đồng. Tư tưởng về Nhiệm Thể Ch�a Kit� đ� đ�nh dấu giai đoạn đầu ti�n nơi việc Gi�o Hội t�i kh�m ph� nội tại của m�nh; tư tưởng n�y được bắt đầu từ Th�nh Phaol�, dẫn tới chỗ đặt nền tảng cho sự hiện diện của Ch�a Kit� c�ng với những năng động của những g� tồn tại (trong Người v� nơi ch�ng ta). Việc nghi�n cứu hơn nữa đ� g�p phần l�m cho vấn đề nhận thức th�m tươi mới. Trước hết, hơn bất cứ một ai kh�c, nh� thần học người Ph�p Henri de Lubac, trong những nghi�n cứu s�ng ch�i v� thức giả của m�nh đ� l�m s�ng tỏ vấn đề l� từ ban đầu chữ �corpus mysticum� �m chỉ về Th�nh Thể. Đối với Th�nh Phaol� v� c�c vị Gi�o Phụ th� tư tưởng về Gi�o Hội như Th�n M�nh Ch�a Kit� được thắt kết bất khả ph�n ly với � niệm về Th�nh Thể l� b� t�ch Ch�a Kit� hiện diện một c�ch thể l� v� l� b� t�ch Người ban cho ch�ng ta Th�n M�nh của Người l�m lương thực. Đ� l� l� do xuất hiện vấn đề gi�o hội học về Th�nh Thể.

H�m nay ch�ng ta c� � n�i g� đối với �vấn đề gi�o hội học về Th�nh Thể� đ�y? T�i sẽ cố gắng giải đ�p c�u hỏi n�y bằng c�ch đề cập ngắn gọn tới một số điểm nồng cốt. Điểm thứ nhất đ� l� Bữa Tiệc Ly của Ch�a Gi�su c� thể được định nghĩa như l� một biến cố th�nh lập Gi�o Hội. Ch�a Gi�su đ� ban cho c�c m�n đệ của Người Phụng Vụ Tử Nạn v� Phục Sinh n�y, đồng thời Người cũng ban cho c�c vị Bữa Tiệc Sự Sống. Trong Bữa Tiệc Ly, Người đ� lập lại giao ước ở N�i Sinai � hay n�i c�ch kh�c, những g� ở N�i Sinai chỉ l� một dấu hiệu hay l� một nguy�n mẫu giờ đ�y ho�n to�n trở th�nh một thực tại, đ� l� mối hiệp th�ng bằng m�u v� sự sống giữa Thi�n Ch�a v� lo�i người. Hiển nhi�n l� Bữa Tiệc Ly ấy đ� hướng về cũng như đ� giả định trước C�y Thập Gi� v� Cuộc Phục Sinh, bằng kh�ng Bữa Tiệc Ly n�y l� một cử chỉ trống rỗng. Đ� l� l� do tại sao c�c vị Gi�o Phụ của Gi�o Hội đ� c� thể sử dụng một h�nh ảnh đẹp đẽ khi n�i rằng Gi�o Hội đ� được hạ sinh từ cạnh sườn bị đ�m th�u của Ch�a kit� l� nơi m�u v� nước chảy ra. Khi t�i n�i rằng Bữa Tiệc Ly l� khởi nguy�n của Gi�o Hội, t�i thực sự n�i đ�ng như thế theo một quan điểm kh�c. C�ng thức n�y c� nghĩa l� Th�nh Thể li�n kết tất cả mọi người lại với nhau, kh�ng phải chỉ với nhau th�i m� với Ch�a Kit� nữa; nhờ đ� Th�nh Thể biến cả hai th�nh �Gi�o Hội�. C�ng thức n�y đồng thời cũng diễn tả cho thấy hiến ph�p ch�nh yếu của Gi�o Hội: đ� l� Gi�o Hội hiện hữu nơi c�c cộng đồng Th�nh Thể. Th�nh Lễ của Gi�o Hội l� hiến ph�p của Gi�o Hội, v� Gi�o Hội tự bản chất l� một Th�nh Lễ (�missa� nghĩa l� được sai đi), l� việc phụng sự Thi�n Ch�a, v� bởi thế cũng l� việc phục vụ con người v� l� một việc phục vụ để biến đổi thế giới.

Th�nh Lễ l� m� thức của Gi�o Hội, tức l� nhờ Th�nh Lễ Gi�o Hội ph�t triển một mối li�n hệ ho�n to�n nguy�n tuyền kh�ng c� ở một nơi n�o kh�c, một mối li�n hệ vừa đa dạng lại vừa duy nhất. Ch�a Kit� thực sự hiện diện nơi mỗi một lần cử h�nh Th�nh Thể. Người đ� sống lại v� kh�ng c�n chết nữa. Người kh�ng thể n�o bị ph�n chia th�nh nhiều phần kh�c nhau nữa. Người lu�n lu�n trao ban Bản Th�n Người trọn vẹn v� ho�n to�n. Đ� l� l� do tại sao C�ng Đồng viết: �Gi�o Hội của Ch�a Kit� đ�y thực sự hiện diện nơi tất cả mọi cộng đồng địa phương hợp lệ của t�n hữu, những cộng đồng hiệp nhất với c�c vị chủ chi�n của m�nh, được gọi l� Gi�o Hội theo T�n Ước� . Bởi v�, theo địa phương của m�nh, những Gi�o Hội n�y l� D�n mới được Thi�n Ch�a k�u gọi trong Th�nh Thần v� đầy l�ng tin tưởng (x 1Thes 1:5)� Nơi những cộng đồng n�y, mặc d� thường l� nhỏ b� v� ngh�o n�n, hay sống lưu lạc, Ch�a Kit� vẫn hiện diện, v� nhờ quyền năng của Người mới ph�t sinh ra một Gi�o Hội duy nhất, th�nh thiện, c�ng gi�o v� t�ng truyền� (Lumen Gentium, 26). Điều n�y tức l� gi�o hội học về c�c Gi�o Hội địa phương ph�t xuất từ c�ng thức vấn đề gi�o hội học về Th�nh Thể. Đ�y l� một t�nh chất ti�u biểu của C�ng Đồng Chung Vatican� II cho thấy nền tảng nội tại v� c� t�ch c�ch b� t�ch của t�n l� về đo�n t�nh ch�ng ta sẽ n�i đến sau.

Để hiểu đ�ng gi�o huấn của C�ng Đồng n�y, trước hết ch�ng ta phải nh�n kỹ hơn v�o những g� C�ng Đồng thực sự muốn n�i. C�ng Đồng Chung Vatican� II đ� biết đến c�c mối quan t�m của cả thần học Ch�nh Thống lẫn Tin L�nh v� đ� hội nhập ch�ng lại th�nh một thứ kiến thức C�ng Gi�o bao rộng hơn. Nơi thần học Ch�nh Thống Gi�o, tư tưởng gi�o hội học về Th�nh Thể đầu ti�n được ph�t biểu bởi những nh� thần học Nga bị lưu đầy để chống lại những � nghĩ cho rằng R�ma l� ch�nh. Họ khẳng định l� bao l�u c� Ch�a Kit� một c�ch trọn vẹn th� hết mọi cộng đồng Th�nh Thể tự bản chất đ� l� Gi�o Hội rồi vậy. Do đ�, việc hiệp nhất ngoại tại với c�c cộng đồng kh�c kh�ng phải l� yếu tố l�m n�n Gi�o Hội. Bởi thế, họ kết luận l� vấn đề hiệp nhất với R�ma kh�ng phải l� yếu tố l�m n�n Gi�o Hội. Một cuộc hiệp nhất như thế l� một điều tuyệt vời, v� n� n�i l�n cho thấy tầm v�c vi�n trọn của Ch�a Kit� trước thế giới ngoại tại, thế nhưng n� kh�ng thiết yếu v� kh�ng c� g� cần phải th�m thắt v�o c�i ho�n to�n của Ch�a Kit� cả. Kiến thức của Tin L�nh về Gi�o Hội cũng theo c�ng một chiều hướng. Luther kh�ng c�ng nhận Thần Linh của Ch�a Kit� nơi Gi�o Hội ho�n vũ; �ng trực tiếp coi Gi�o Hội n�y l� một c�ng cụ của t�n phản Kit�. �ng cũng kh�ng coi C�c Gi�o Hội Quốc Gia Tin L�nh của Thời Cải c�ch l� Gi�o Hội theo đ�ng � nghĩa của từ ngữ. Những gi�o hội n�y chỉ l� những thực thể ch�nh trị x� hội cần thiết cho những mục đ�ch ri�ng v� lệ thuộc v�o c�c thứ quyền lực ch�nh trị, ngo�i ra kh�ng c�n g� nữa. Theo Luther, Gi�o Hội hiện hữu trong cộng đồng. Chỉ c� hội đồng n�o lắng nghe Lời Ch�a ở một nơi đặc biệt n�o đ� mới l� Gi�o Hội. �ng đ� thay thế chữ �Gi�o Hội� bằng chữ �cộng đồng� (Geneinde). Gi�o Hội đ� trở th�nh một quan niệm ti�u cực.

Giờ đ�y nếu ch�ng ta trở lại với bản văn của C�ng Đồng ch�ng ta sẽ thấy r� một số sắc th�i. Bản văn kh�ng chỉ n�i su�ng: �Gi�o Hội ho�n to�n hiện diện nơi mỗi một cộng đồng cử h�nh Th�nh Thể�, m� n�i: �Gi�o Hội của Ch�a Kit� đ�y thực sự hiện diện nơi tất cả mọi cộng đồng địa phương hợp lệ, những cộng đồng li�n kết với c�c vị chủ chi�n của m�nh, được gọi l� Gi�o Hội�. Ở đ�y c� hai yếu tố rất quan trọng: để l� Gi�o Hội, cộng đồng phải l� một cộng đồng �hợp lệ�; c�c cộng đồng hợp lệ l� những cộng đồng �li�n kết với c�c vị chủ chi�n�. Điều n�y nghĩa l� g�? Trước hết, kh�ng ai c� thể tự m�nh l�m Gi�o Hội. Một nh�m kh�ng thể chỉ cần qui tụ lại với nhau, đọc T�n Ước rồi tuy�n bố: �L�a n�y đ�y ch�ng t�i l� Gi�o Hội v� Ch�a hiện diện nơi n�o c� hai ba người tụ họp nh�n danh Người�. Yếu tố �nhận l�nh� l� yếu tố thiết yếu đối với Gi�o Hội, như vấn đề đức tin từ �nghe� m� c� chứ kh�ng phải l� kết quả của việc con người quyết định hay suy tư m� c�. Đức tin l� điểm hội tụ với một điều g� đ� kh�ng do tự m�nh t�i nghĩ được hay sản xuất ra; đức tin cần phải đến đ�n gặp t�i. Ch�ng ta gọi cơ cấu của việc gặp gỡ n�y l� một �B� T�ch�. N� l� một phần của thể thức nồng cốt nơi một b� t�ch cần phải được nhận l�nh chứ kh�ng tự ban ph�t lấy cho m�nh. Kh�ng ai c� thể tự rửa tội lấy cho m�nh. Kh�ng ai c� thể tự truyền chức lấy cho m�nh. Kh�ng ai c� thể tự tha tội lỗi lấy cho m�nh. Việc thống hối c�ch trọn kh�ng thể chỉ l� một điều g� đ� ở trong l�ng, theo yếu t�nh của m�nh, việc thống hối c�ch trọn n�y cần đến một thể thức gặp gỡ về B� T�ch. Cả điều n�y cũng l� th�nh quả của một thứ cấu tr�c căn bản nơi b� t�ch như l� một cuộc gặp gỡ (Ch�a Kit�). V� l� do n�y mối hiệp th�ng với ch�nh m�nh kh�ng phải chỉ l� một thứ vi phạm về những khoản của Gi�o Luật li�n quan đến bề ngo�i, m� c�n l� một thứ tấn c�ng đến ch�nh bản chất s�u xa nhất của b� t�ch. Để một vị linh mục c� thể ban ph�t b� t�ch đặc th� n�y, v� chỉ b� t�ch n�y th�i, ch�nh ng�i phải trở th�nh một phần của mầu nhiệm uy linh mysterium tremendum được Th�nh Thể bao h�m. Nơi Th�nh Thể, vị linh mục t�c h�nh �in persona Christi�, với tư c�ch Ch�a Kit� (l� Đầu); đồng thời, trong khi đ�ng vai đại diện cho Ch�a Kit� ng�i vẫn l� một tội nh�n, ho�n to�n sống bởi việc l�nh nhận Tặng �n của Ch�a Kit�.

Người ta kh�ng thể tạo ra Gi�o Hội m� chỉ l�nh nhận Gi�o Hội th�i; người ta l�nh nhận Gi�o Hội nơi Gi�o Hội ở, nơi Gi�o Hội thực sự hiện diện: đ� l� nơi cộng đồng b� t�ch của Th�n Thể Ch�a Kit� qua gi�ng lịch sử. Ch�ng ta c� thể hiểu được quan niệm kh� khăn n�y nếu ch�ng ta th�m điều n�y l� �c�c cộng đồng hợp lệ�. Ch�a Kit� l� tổng thể ở tất cả mọi nơi. Đ�y l� c�ng thức quan trọng nhất của C�ng Đồng cũng như của anh em Ch�nh Thống Gi�o. Đồng thời Ch�a Kit� chỉ l� một ở khắp mọi nơi, n�n t�i c� thể chiếm hữu Vị Ch�a duy nhất n�y chỉ nơi mối hiệp nhất Người c�, nơi mối hiệp nhất của tất cả những ai l� Th�n M�nh của Người v� những ai nhờ Th�nh Thể c�ng cần phải trở n�n hiệp nhất hơn. Bởi thế, mối hiệp nhất hỗ tương n�y của tất cả những cộng đồng cử h�nh Th�nh Thể kh�ng phải l� một c�i g� đ� ngoại tại được th�m v�o cho vấn đề gi�o hội học về Th�nh Thể, nhưng l� một điều kiện nội tại: chỉ c� Một Đấng Duy Nhất nơi mối hiệp nhất. Đ� l� l� do tại sao C�ng Đồng n�y đ� nhắc nhở đến tr�ch  nhiệm xứng hợp của c�c cộng đồng song loại trừ những g� l� tự m�n. C�ng Đồng n�y đ� khai triển một khoa gi�o hội học bao gồm vấn đề l�m người C�ng Gi�o, tức l� bao gồm vấn đề hiệp th�ng với c�c t�n hữu ở tất cả mọi nơi v� trong mọi l�c, một vấn đề kh�ng phải chỉ l� một yếu tố ngoại tại của một h�nh thức tổ chức, m� l� một ti�u biểu cho �n sủng ph�t xuất từ b�n trong, đồng thời cũng l� dấu hiệu hữu h�nh của �n sủng Ch�a l� Đấng duy nhất c� thể thiết lập mối hiệp nhất bằng c�ch ph� vỡ v� v�n những ranh giới c�ch ngăn.

II.- Gi�o Hội l� D�n Ch�a

Sau c�i h�o hứng ban đầu trước sự kh�m ph� ra tư tưởng Th�n M�nh Ch�a Kit�, c�c học giả đ� ph�n t�ch v� dần dần ho�n chỉnh quan niệm n�y v� thực hiện những điều sửa chữa theo hai chiều hướng. Ch�ng ta đ� đề cập đến chiều hướng thứ nhất nơi những điều sửa chữa n�y qua c�ng cuộc của Henri de Lubac. Vị n�y đ� n�u l�n một � tưởng cụ thể về Th�n M�nh Ch�a Kit� bằng c�ch thực hiện một khoa gi�o hội học về Th�nh Thể, v� từ đ� gợi l�n những vấn đề thực tiễn li�n quan đến trật tự ph�p chế của Gi�o Hội cũng như về những mối li�n hệ hỗ tương giữa c�c Gi�o Hội địa phương v� Gi�o Hội ho�n vũ. Một h�nh thức kh�c của vấn đề sữa chữa n�y được bắt đầu ở Đức v�o thập ni�n 1930, nơi c� một số thần học gia ph� b�nh sự kiện l� căn cứ v�o tư tưởng Nhiệm Thể th� c� một số mối li�n hệ kh�ng được r� r�ng giữa vấn đề hữu h�nh v� v� h�nh, giữa luật lệ v� �n  sủng, giữa trật tự v� sự sống. Bởi thế họ đề nghị quan niệm �D�n Ch�a� l� quan niệm trước hết được thấy trong Cựu Ước, như l� một quảng diễn về Gi�o Hội gi�p người ta c� thể dễ d�ng �p dụng v�o những thể loại về x� hội hay ph�p chế. Tuy Nhiệm Thể Ch�a Kit� thật sự vẫn l� một �h�nh ảnh� quan trọng, song tự m�nh, n� kh�ng thể đ�p ứng nổi nhu cầu đ�i hỏi của thần học trong việc diễn đạt những điều li�n quan đến �c�c thứ quan niệm�.

Thoạt ti�n th� việc b�nh phẩm về tư tưởng Th�n M�nh Ch�a Kit� l� một c�i g� đ� n�ng nổi. Việc t�m hiểu s�u xa hơn nữa về tư tưởng Th�n M�nh Ch�a Kit� đ� cho thấy được những g� t�ch cực của n�; quan niệm �D�n Ch�a�, c�ng với quan niệm Th�n M�nh Ch�a Kit�, đ� đi v�o khoa gi�o hội học của C�ng Đồng n�y. Người ta đ� nghĩ rằng h�nh ảnh Nhiệm Thể c� thể l� một khởi điểm qu� hạn hẹp để x�c định nhiều h�nh thức thuộc về Gi�o Hội m� giờ đ�y được thấy l� rắc rối nơi lịch sử lo�i người. Nếu ch�ng ta sử dụng h�nh ảnh th�n thể để diễn tả �việc thuộc về� l� ch�ng ta chỉ giới hạn v�o h�nh thức cho thấy l� �phần tử�. Một l� phần tử hai l� kh�ng phải l� phần tử chứ kh�ng c� những trường hợp kh�c. Vậy người ta c� thể đặt vấn đề l� h�nh ảnh về th�n thể qu� hạn hẹp v� n� bộc lộ cho thấy thực sự chỉ c� những cấp độ trực tiếp thuộc về th�i. V� l� do ấy, Hiến Chế về Gi�o Hội đ� thấy rằng cần phải sử dụng quan niệm �D�n Ch�a�. Quan niệm n�y c� thể diễn tả mối li�n hệ của những anh chị em Kit� hữu  kh�ng phải l� C�ng Gi�o đối với Gi�o Hội như đang �ở trong mối hiệp th�ng�, cũng như mối li�n hệ của những người kh�ng phải l� Kit� hữu như đang �hướng về� Gi�o Hội l� nơi, trong cả hai trường hợp, người ta c� thể sử dụng tư tưởng D�n Ch�a (Lumen Gentium, 15,16).

Về một phương diện người ta c� thể n�i rằng C�ng Đồng n�y đ� sử dụng tư tưởng �D�n Ch�a� trước hết như l� một chiếc cầu nối cho vấn đề đại kết. N� c�n �p dụng cho cả kh�a cạnh kh�c nữa, đ� l� kh�a cạnh t�i kh�m ph� về Gi�o Hội sau Thế Chiến Thứ I, một thứ t�i kh�m ph� l�c ban đầu đ� l� một hiện tượng chung cho cả người C�ng Gi�o lẫn Tin L�nh. Phong tr�o về phụng vụ thực sự kh�ng hề c� � định chỉ giới hạn nơi Gi�o Hội C�ng Gi�o th�i. Đặc t�nh chung n�y đ� g�y n�n vấn đề ph� ph�n lẫn nhau. Tư tưởng về Th�n M�nh Ch�a Kit� đ� được ph�t triển trong Gi�o Hội C�ng Gi�o, khi Gi�o Hội được ấn định như �Ch�a Kit� tiếp tục sống tr�n trần gian� v� v� thế Gi�o Hội được diễn tả như l� việc nhập thể của Con tiếp tục cho đến tận thế.

Tư tưởng n�y đ� g�y n�n vấn đề chống đối nơi anh chị em Tin L�nh, th�nh phần thấy nơi gi�o huấn n�y một thứ đồng h�a Gi�o Hội với Ch�a Kit�, một thứ đồng h�a kh�ng thể n�o chấp nhận được. Theo anh chị em Tin L�nh th� Gi�o Hội dường như t�n thờ bản th�n m�nh v� cho rằng m�nh bất khả sai lầm. Dần dần, tư tưởng n�y đ� l�m cho c�c tư tưởng gia C�ng Gi�o suy nghĩ, th�nh phần, cho d� kh�ng đến nỗi đi qu� xa như thế, cũng thấy rằng � thức về Gi�o Hội ấy l�m cho hết mọi tuy�n ng�n của Gi�o Hội c�ng với hoạt động mục vụ của Gi�o Hội trở th�nh tối hậu đến nỗi khiến cho bất cứ một lời b�nh phẩm n�o cũng đều như l� một thứ tấn c�ng ch�nh Ch�a Kit� m� ho�n to�n qu�n đi yếu tố con người, c� những l�c rất con người, của Gi�o Hội. Cần phải r� r�ng nhấn mạnh đến việc ph�n biệt về Kit� Học, ở chỗ, Gi�o Hội kh�ng đồng h�a với Ch�a Kit�, nhưng Gi�o Hội đừng trước nhan Người. Gi�o Hội l� một Gi�o Hội của tội nh�n, hằng cần phải được thanh tẩy v� canh t�n, cần phải trở n�n Gi�o Hội. Tư tưởng về việc canh t�n đ� trở th�nh một yếu tố quan trọng nơi quan niệm về D�n Ch�a, nhưng kh� ph�t triển quan niệm canh t�n theo cấu tr�c về Th�n M�nh Ch�a Kit�.

C�n một yếu tố thứ ba cũng thuận lợi cho tư tưởng về �D�n Ch�a� nữa. V�o năm 1939, c� một nh� diễn giải Th�nh Kinh Tin L�nh l� Ernst Kasemann đ� đặt t�n cho vấn đề chuy�n khảo của m�nh về Bức Thư gửi Gi�o Đo�n Do Th�i nhan đề D�n Ch�a H�nh Hương. Trong  tiến tr�nh b�n luận của C�ng Đồng, nhan đề n�y lập tức trở th�nh một c�u t�m niệm, v� n� gi�p l�m cho một số vấn đề được hiểu r� hơn nữa trong những cuộc b�n luận li�n quan đến Hiến Chế về Gi�o Hội, ở chỗ, Gi�o Hội chưa đạt tới đ�ch điểm của m�nh. Niềm hy vọng thực sự v� xứng hợp của Gi�o Hội vẫn c�n ở trước mặt Gi�o Hội. Vấn đề chấp nhận �chiều k�ch c�nh chung� li�n quan đến quan niệm về Gi�o Hội đ� s�ng tỏ. Cụm từ �D�n Ch�a� bao h�m mối hiệp nhất của lịch sử cứu độ li�n quan đến cả d�n Do Th�i v� Gi�o Hội trong cuộc h�nh tr�nh của Gi�o Hội. Cụm từ n�y cũng diễn tả cho thấy bản chất lịch sử của một Gi�o Hội h�nh hương sẽ chưa đạt tới tầm v�c vi�n trọn của m�nh cho tới khi trải qua cuộc h�nh tr�nh theo gi�ng thời gian v� ph�t triển trong b�n tay Thi�n Ch�a. Cụm từ ấy cho thấy mối hiệp nhất của D�n Ch�a nơi t�nh c�ch đa dạng, như ở nơi tất cả mọi d�n tộc kh�c, của những thừa t�c vụ v� dịch vụ kh�c nhau; tuy nhi�n, vượt l�n tr�n v� vượt ra ngo�i tất cả những kh�c biệt ấy, tất cả đều l� những kẻ h�nh hương thuộc về c�ng một cộng đồng D�n Ch�a h�nh hương. Tổng qu�t m� n�i, nếu người ta muốn t�m lại những yếu tố n�o quan trọng đối với C�ng Đồng li�n quan tới quan niệm �D�n Ch�a�, họ c� thể n�i rằng cụm từ �D�n Ch�a� l� yếu tố đ� cho thấy bản chất lịch sử của Gi�o Hội, cho thấy mối hiệp nhất nơi lịch sử của Thi�n Ch�a với con người, mối hiệp nhất nội tại của d�n Ch�a vượt ra ngo�i c�c bi�n giới của những bậc sống về b� t�ch. N� bao h�m cả động năng c�nh chung, bao h�m bản chất tạm thời v� mỏng d�n của Gi�o Hội hằng cần phải canh t�n; v� sau hết n� cho thấy chiều k�ch đại kết, một chiều k�ch đa dạng về đường lối l� những g� gi�p cho mối hiệp th�ng cũng như cho việc hướng về Gi�o Hội c� thể hiện hữu v� thực sự hiện hữu, ngay cả ở ngo�i bi�n giới của Gi�o Hội C�ng Gi�o.

Tuy nhi�n, chẳng bao l�u những nh� b�nh luận đ� cắt nghĩa chữ �d�n� trong quan niệm �D�n Ch�a� theo chiều hướng ch�nh trị n�i chung. Với những ai ph�t động thứ thần học giải ph�ng th� �d�n� nếu được hiểu theo nghĩa chủ nghĩa cộng sản Marxist th� đ� l� th�nh phần chống lại tầng lớp cai trị, hay n�i một c�ch tổng qu�t hơn, n� được �m chỉ tới một thứ chủ quyền đại ch�ng vốn đ� từng được �p dụng v�o trường hợp của Gi�o Hội k�o d�i một thời gian rất l�u. Vấn đề n�y đ� g�y ra những cuộc tranh luận bao rộng li�n quan đến c�c thứ cấu tr�c về Gi�o Hội. C� trường hợp c�u biểu hiệu n�y đ� được hiểu theo một � nghĩa chuy�n biệt T�y Phương như l� �việc d�n chủ h�a�, hay cũng theo � nghĩa được gọi l� Đ�ng Phương l� �C�c Thứ Cộng H�a Nh�n D�n�. Dần dần hiện tượng �ph�o b�ng về ng�n từ� (N. Lohfink) n�y t�n cuộc, một l� v� những tr� chơi thế lực bị kiệt sức, nhường bước cho c�ng việc b�nh thường ở c�c hội đồng gi�o xứ, hai l� v� cuộc nghi�n cứu thần học s�ng gi� đ� cho thấy một c�ch vững chắc l� kh�ng thể n�o ch�nh trị h�a một quan niệm vốn đ� được tạo n�n theo một chiều hướng ho�n to�n kh�c biệt. Bochum Werner Berg đ� cống hiến một th� dụ về việc tỉ mỉ giải th�ch cho thấy cuộc nghi�n cứu thần học n�y khi khẳng định l�: �Cho d� chỉ c� một số �t đoạn đề cập tới �D�n Ch�a� (một cụm từ hiếm thấy trong Th�nh Kinh), vẫn hiển nhi�n thấy được một yếu tố chung duy nhất đ� l�: lời diễn đạt về �D�n Ch�a� n�i l�n mối li�n hệ với Thi�n Ch�a, mối li�n hệ giữa Thi�n Ch�a với những ai được ấn định l�m D�n Ch�a, bởi thế n� l� một �li�n hệ theo h�ng dọc�. Lời diễn đạt ấy kh�ng dễ d�ng nghi�ng chiều về một thứ cơ cấu phẩm trật của cộng đồng n�y, nhất l� trường hợp lời diễn đạt �D�n Ch�a� được sử dụng �nghịch lại� với c�c vị thừa t�c vi�n�� Nếu ch�ng ta bắt đầu với � nghĩa th�nh kinh của lời diễn đạt n�y th� n� kh�ng c�n được hiểu một c�ch dễ d�ng như l� một tiếng k�u chống đối những vị thừa t�c vi�n nữa, v� �Ch�ng ta l� D�n Ch�a�. Josef Meyer zu Schlochtern, Gi�o Sư Thần Học Cơ Bản ở Paderborn, đ� đ�c kết việc b�n luận của m�nh về quan niệm �D�n Ch�a� bằng một nhận định li�n quan đến Hiến Chế về Gi�o Hội của C�ng Đồng. Bản hiến chế n�y đ� kết th�c bằng �việc ph�c tả cấu tr�c Ba Ng�i Thi�n Ch�a như l� nền tảng cho ấn định tối hậu về Gi�o Hội��. Vấn đề b�n luận n�y đ� xoay chiều về điểm ch�nh yếu của n�, đ� l� vấn đề Gi�o Hội kh�ng hiện hữu cho m�nh; tr�i lại, Gi�o Hội l� dụng cụ của Thi�n Ch�a trong việc qui tụ nh�n loại lại trong Ng�i v� sửa soạn cho thời điểm khi �Thi�n Ch�a l� tất cả trong mọi sự� (1Cor 15:28). Ch�nh quan niệm về Thi�n Ch�a đ� kh�ng hề được đề cập tới trong suốt cuộc nổ �ph�p b�ng� li�n quan đến lời diễn đạt n�y, do đ�, đ� l�m mất đi � nghĩa của n�. Một Gi�o Hội chỉ hiện hữu cho m�nh sẽ l� một thứ gi�o hội v� bổ. D�n ch�ng sẽ nhận ra ngay điều ấy. Cuộc khủng hoảng về Gi�o Hội được phản ảnh qua lời diễn đạt �D�n Ch�a� l� một �cuộc khủng hoảng về Thi�n Ch�a�. N� ph�t xuất từ việc ch�ng ta loại trừ c�i ch�nh yếu. Tất cả những g� c�n lại chỉ l� một cuộc tranh đấu về quyền lực m� th�i. Loại chiến đấu n�y vẫn từng xẩy ra đầy giẫy tr�n thế giới, Gi�o Hội kh�ng cần phải nh�o v� đấu trường n�y.

III.- Một Gi�o Hội Học Hiệp Th�ng

V�o khoảng thời gian của Thượng Hội Gi�m Mục Thế Giới ngoại lệ năm 1985, một thượng hội cố gắng để thẩm định C�ng Đồng sau 20 năm bế mạc, đ� c� một nỗ lực mới trong việc tổng hợp khoa gi�o hội học của C�ng Đồng. Việc tổng hợp n�y li�n quan đến một quan niệm cơ bản, đ� l� khoa gi�o hội học hiệp th�ng. T�i rất th�ch th� với mục ti�u mới n�y về khoa gi�o hội học, v� t�i đ� nỗ lực bao nhi�u c� thể để gi�p thực hiện vấn đề n�y. Trước hết, người ta cần phải c�ng nhận rằng chữ �communio� đ� kh�ng chiếm được một vị thế ch�nh yếu trong C�ng Đồng. Cũng phải c�ng nhận l�, nếu được hiểu đ�ng, n� c� thể gi�p v�o việc tổng hợp những yếu tố ch�nh yếu cho khoa gi�o hội học của C�ng Đồng. Tất cả mọi yếu tố ch�nh yếu của quan niệm Kit� Gi�o về �hiệp th�ng� c� thể thấy được nơi đoạn quen thuộc ở trong Thư Thứ Nhất của Th�nh Gioan (1:3); n� l� một điểm qui chiếu để hiểu được đ�ng đắn về �mối hiệp th�ng� của Kit� Gi�o. �Những g� ch�ng t�i đ� thấy v� đ� nghe ch�ng t�i loan truyền cho anh em, để anh em cũng được hiệp th�ng (communio) với ch�ng t�i; mối hiệp th�ng của ch�ng ta với Ch�a Cha v� với Con Ng�i l� Ch�a Gi�su Kit�. Ch�ng t�i viết điều n�y để niềm vui của ch�ng t�i được n�n trọn�. Khởi điểm của vấn đề hiệp th�ng đ� trở n�n hiển nhi�n r� r�ng trong đoạn thư n�y, đ� l� mối hiệp nhất với Người Con của Thi�n Ch�a l� Ch�a Gi�su Kit�, Đấng đ� đến với lo�i người qua việc Gi�o Hội loan b�o. Mối hiệp th�ng nơi lo�i người được ph�t xuất ở chỗ n�y v� vươn tới mối hiệp th�ng với Vị Thi�n Ch�a Duy Nhất Ba Ng�i. Người ta c� thể tiến đến mối hiệp th�ng với Thi�n Ch�a qua việc hiện thực mối hiệp th�ng của Thi�n Ch�a với con người � đ� l� nơi ng�i vị Ch�a Kit�. Việc gặp gỡ Ch�a Kit� tạo n�n mối hiệp th�ng với Người v� nhờ đ� với Cha trong Th�nh Thần. Điều n�y hiệp nhất con người lại với nhau. Mục đ�ch của tất cả mọi sự n�y đ� l� niềm vui trọn vẹn, ở chỗ Gi�o Hội �m ấp trong l�ng m�nh một thứ năng lực c�nh chung. Lời diễn tả �trọn vẹn niềm vui� n�y gợi nhớ đến lời từ biệt của Ch�a Gi�su, nhắc lại mầu nhiệm Vượt Qua của Người v� nhắc lại việc Ch�a trở lại qua những lần hiện ra Phục Sinh ti�n b�o việc Người trở lại lần sau hết ở một thế giới mới. �C�c con sẽ phải sầu đau, nhưng nỗi đau buồn của c�c con sẽ trở th�nh niềm vui� Th�y sẽ gặp lại c�c con v� l�ng c�c con sẽ h�n hoan�. h�y xin c�c con sẽ được ban cho để niềm vui của c�c con được trọn vẹn� (Jn 16:20,22,24). Nếu c�u n�y được đem so s�nh với lời mời gọi nguyện cầu trong Ph�c �m Th�nh Luca (11:13), th� r� r�ng l� �niềm vui� n�y v� �Th�nh Thần� đồng nghĩa với nhau. Mặc d� Th�nh Gioan kh�ng minh nhi�n đề cập đến Ch�a Th�nh Thần trong Bức Thư Thứ Nhất của m�nh (1:3), ng�i cũng đ� bao h�m trong chữ �niềm vui� ấy. Theo chiều hướng th�nh kinh n�y, chữ �hiệp th�ng� c� một đặc t�nh thần học, Kit� học, cứu độ học v� gi�o hội học. N� hoan hưởng cả chiều k�ch b� t�ch hết sức hiển nhi�n nơi Th�nh Phaol� nữa: �Ch�n ch�c tụng ch�ng ta ch�c tụng kh�ng phải l� một cuộc hiệp th�ng trong m�u của Ch�a Kit� hay sao? Tấm b�nh ch�ng ta bẻ ra kh�ng phải l� việc hiệp th�ng nơi th�n m�nh của Ch�a Kit� hay sao? V� chỉ c� một tấm b�nh duy nhất ch�ng ta d� nhiều cũng chỉ l� một th�n thể duy nhất�� (1Cor 10:16ff). Khoa gi�o hội học về hiệp th�ng tận căn bản của m�nh l� khoa gi�o hội học về Th�nh Thể. Ch�nh v� rất gần gũi với khoa gi�o hội học về Th�nh Thể m� c�c thần học gia Ch�nh Thống Gi�o đ� rất hăng say khai triển vấn đề n�y trong thế kỷ vừa qua. Nơi khoa gi�o hội học về Th�nh Thể n�y, như ch�ng ta đ� thấy, khoa gi�o hội học đ� trở n�n cụ thể hơn, trong khi vẫn ho�n to�n c� t�nh c�ch thi�ng li�ng, si�u việt v� c�nh chung. Nơi Th�nh Thể, Ch�a Kit�, hiện diện nơi b�nh c�ng rượu v� ban M�nh một lần nữa, x�y dựng Gi�o Hội l� Th�n M�nh của Người, v� bằng Th�n Thể Phục Sinh của m�nh, Người hiệp nhất ch�ng ta với Vị Thi�n Ch�a Duy Nhất Ba Ng�i cũng như với nhau. Th�nh Thể được cử h�nh ở những nơi kh�c nhau đồng thời cũng được cử h�nh một c�ch phổ qu�t, v� chỉ c� một Ch�a Kit� duy nhất v� chỉ c� một th�n thể duy nhất của Ch�a Kit�. Th�nh Thể hiến cho việc l�m tư tế c�i � nghĩa đại diện Ch�a Kit� �repraesentatio Christi� cũng như cho cơ cấu của việc l�m ấy một � nghĩa tổng hợp cho cả mối hiệp nhất v� đa dạng được diễn tả nơi từ ngữ �hiệp th�ng�. Người ta thật sự c� thể n�i rằng quan niệm hiệp th�ng n�y n�i l�n một thứ tổng hợp cho khoa gi�o hội học, một tổng hợp bao gồm việc đối thoại của Gi�o Hội với việc đối thoại của Thi�n Ch�a cũng như với sự sống bởi Thi�n Ch�a v� với Thi�n Ch�a. Vấn đề tổng hợp n�y gồm t�m tất cả mọi � hướng ch�nh yếu của khoa gi�o hội học của C�ng Đồng Chung Vatican� II v� nối kết c�c � hướng n�y với nhau một c�ch th�ch hợp.

V� những l� do ấy m� t�i vừa biết ơn vừa vui mừng khi thấy Thượng Hội năm 1985 đ� đặt vấn đề �hiệp th�ng� l�m trọng t�m b�n luận của m�nh. Những năm sau đ� đ� cho thấy sự kiện l� kh�ng c� một lời lẽ n�o m� lại an to�n tr�nh được bị hiểu lầm, ngay cả chữ hay nhất v� � nghĩa nhất. Đối với �hiệp th�ng� l� vấn đề đ� dễ d�ng trở th�nh một c�u t�m niệm, n� đ� bị hạ bệ v� b�p m�o. Như đ� từng xẩy ra cho quan niệm �D�n Ch�a�, người ta đ� phải vạch ra cho thấy một thứ kiến thức ph�t triển theo h�ng ngang l� một thứ kiến thức loại trừ quan niệm về Thi�n Ch�a. Khoa gi�o hội học về hiệp th�ng đ� bị biến th�nh một thứ � nghĩa li�n hệ giữa Gi�o Hội địa phương với Gi�o Hội ho�n vũ; điều n�y lại được biến th�nh vấn đề x�c định l�nh vực thẩm quyền của mỗi Gi�o Hội (địa phương v� ho�n vũ). Theo đ� vấn đề b�nh đẳng một lần nữa nhập cuộc, đ� l� vấn đề chỉ ho�n to�n b�nh đẳng mới c� thể �hiệp th�ng�. Cả ở đ�y nữa cũng lại xẩy ra vấn đề tranh luận giữa c�c m�n đệ về việc ai l�m kẻ cả trong c�c vị. Vấn đề n�y hiển nhi�n l� vấn đề kh�ng thể giải quyết được trong một thế hệ duy nhất. Đoạn tr�nh thuật của Th�nh Marc� về biến cố n�y l� một tr�nh thuật hay nhất. Tr�n đường đi từ Gi�rusalem, Ch�a Gi�su đ� n�i với c�c M�n Đệ của Người về Cuộc Khổ Nạn của Người lần thứ ba. Khi c�c vị tới Capernaum, Người đ� hỏi c�c vị về những g� c�c vị n�i với nhau ở dọc đường. �C�c vị đều n�n thinh�, v� c�c vị đ� b�n với nhau xem ai l� kẻ cả, một thứ b�n luận về tối thượng quyền (Mk 9:33-37). Đ� kh�ng phải ch�nh l� những g� đang xẩy ra h�m nay đ�y hay chăng? Nếu Ch�a Kit� đang tiến đến Cuộc Khổ Nạn của Người, th� với Ch�a Kit� Gi�o Hội cũng đang chịu đau khổ, trong khi đ� ch�ng ta lại nh�o v�o việc b�n luận th�ch th� của m�nh l� ai sẽ l� kẻ cả nắm quyền b�nh. Nếu Người xuất hiện giữa ch�ng ta v� hỏi ch�ng ta đang n�i g� thế ch�ng ta sẽ thẹn th�ng kh�ng d�m n�i năng g�.

Điều n�y kh�ng c� nghĩa l� kh�ng cần phải b�n đến việc quản trị tốt đẹp cũng như đến việc ph�n phối tr�ch nhiệm trong Gi�o Hội. Thật sự l� c� những điều bất qu�n b�nh cần phải sửa chữa. Ch�ng ta cần phải ch� � v� nhổ tận gốc rễ một thứ tập trung h�a v�o T�a Th�nh R�ma một c�ch th�i qu� l� những g� bao giờ cũng c� thể g�y nguy hại. Thế nhưng, những vấn đề thuộc loại n�y cũng kh�ng được l�m cho ch�ng ta ph�n t�m thi h�nh sứ vụ thật sự của Gi�o Hội, bởi v�, Gi�o Hội kh�ng được loan b�o về m�nh m� l� về Thi�n Ch�a. Ch�nh v� để bảo đảm cho vấn đề n�y được thực hiện một c�ch thuần khiết nhất mới c� vấn đề kiểm điểm trong Gi�o Hội. Vấn đề kiểm điểm n�y phải bảo đảm được một thứ tương quan giữa việc đối thoại với Thi�n Ch�a v� việc phục vụ chung�. T�m lại, kh�ng phải ngẫu nhi�n những lời Ch�a Gi�su ph�n �kẻ l�m đầu sẽ l�m kẻ cuối rốt v� kẻ cuối rốt sẽ l� kẻ cả� đ� xẩy ra hơn một lần trong Ph�c �m. Những lời ấy như l� tấm gương soi lu�n ở trước mặt tất cả ch�ng ta.

Đối diện với việc biến quan niệm về �hiệp th�ng� hậu thượng hội 1985, Th�nh Bộ T�n L� Đức Tin đ� nghĩ rằng cần phải dọn một �Bức Thư gửi C�c Vị Gi�m Mục C�ng Gi�o li�n quan đến Một Số Kh�a Cạnh về Gi�o Hội được hiểu như l� một Mối Hiệp Th�ng�. Bức Thư n�y đ� được ban h�nh v�o ng�y 28/5/1992. Ng�y nay bất cứ thần học gia n�o quan t�m đến thế gi� của m�nh đều cảm thấy cần phải ph� ph�n tất cả mọi văn kiện của Th�nh Bộ T�n L� Đức Tin. Bức Thư của ch�ng t�i gặp phải một trận b�o tố ph� ph�n, rất �t đoạn trong bản văn n�y được chấp nhận. C�u g�y ra cuộc tranh luận nhiều nhất l� c�u n�y: �nơi mầu nhiệm ch�nh yếu của m�nh Gi�o Hội ho�n vũ l� một thực tại c� trước hết mọi Gi�o Hội ri�ng về phương diện bản chất cũng như trần thế� (đoạn 9). C�u n�i n�y được căn cứ v�o một tr�ch dẫn ngắn theo nhận định Gi�o Phụ học l� Gi�o Hội duy nhất đặc th� c� trước việc thiết lập c�c Gi�o Hội ri�ng v� hạ sinh ra c�c gi�o hội ri�ng n�y. C�c Vị Gi�o Phụ đ� lập lại một quan niệm của h�ng t�n sư Do Th�i l� S�ch Ngũ Kinh v� d�n Do Th�i đ� c� trước. Việc tạo dựng đ� được cưu mang như để cung cấp chỗ cho � Muốn của Thi�n Ch�a. � Muốn n�y cần c� một d�n tộc sống cho � Muốn của Thi�n Ch�a v� l�m cho � Muốn n�y trở th�nh �nh S�ng thế gian. V� c�c Vị Gi�o Phụ đ� nhận thấy r� căn t�nh tối hậu của Gi�o Hội v� của d�n Do Th�i, c�c vị đ� kh�ng thể n�o cho Gi�o Hội như l� một điều g� đ� ngẫu nhi�n, một điều g� đ� mới được thiết lập; trong cuộc qui tụ d�n ch�ng n�y lại theo � Muốn của Thi�n Ch�a, c�c vị Gi�o Phụ đ� c�ng nhận thần học nội tại của việc tạo dựng. Bắt đầu với khoa Kit� học, h�nh ảnh n�y được nới rộng v� đ�o s�u, ở chỗ, c�c vị đ� cắt nghĩa lịch sử, theo ảnh hưởng của Cựu Ước, như l� một c�u truyện y�u thương giữa Thi�n Ch�a v� con người. Thi�n Ch�a t�m kiếm v� sửa soạn cho Con Ng�i một vị H�n Th�, vị H�n Th� c� một kh�ng hai ch�nh l� Gi�o Hội đặc th�. Theo � nghĩa của S�ch Khởi Nguy�n đoạn 2 c�u 24, đoạn tr�nh thuật người nam v� người nữ l� �hai trở n�n một th�n thể�, h�nh ảnh về Vị H�n Th� hiện l�n với � nghĩ về việc Gi�o Hội l� Th�n M�nh của Ch�a Kit�, một so s�nh theo phụng vụ Th�nh Thể. Th�n M�nh đặc th� của Ch�a Kit� đ� được sửa soạn; Ch�a Kit� v� Gi�o Hội l� �hai trở n�n một�, một th�n thể duy nhất, nhờ đ�, �Thi�n Ch�a sẽ trở n�n mọi sự cho mọi người�. T�nh c�ch tiền hữu về bản thể của Gi�o Hội ho�n vũ, một Gi�o Hội đặc th�, một Th�n M�nh đặc th�, một H�n Th� đặc th�, so s�nh với những tỏ hiện theo kinh nghiệm v� cụ thể của c�c Gi�o Hội ri�ng kh�c nhau, l� những g� t�i thấy được l� qu� hiển nhi�n, đến nỗi t�i thấy kh� l�ng m� hiểu được những lời chống đối kh�ng chấp nhận vấn đề n�y. Những chống đối n�y chỉ c� thể xẩy ra khi người ta kh�ng muốn hay kh�ng thể c�ng nhận một Gi�o Hội cao cả đ� được Thi�n Ch�a cưu mang, c� thể l� v� họ bị thất vọng trước những thiếu s�t về phương diện trần gian của Gi�o Hội. Những điều chống đối n�y giống như những thứ g�o th�t về thần học. Tất cả những điều n�y vẫn l� một thứ h�nh ảnh kinh nghiệm về những mối tương hệ của c�c Gi�o Hội c�ng với những xung khắc của những gi�o hội n�y. Như thế c� nghĩa l� Gi�o Hội được coi như l� một đề t�i về thần học đ� bị loại bỏ rồi. Nếu người ta chỉ c� thể nh�n thấy Gi�o Hội như l� một cơ cấu ph�m nh�n, th� tất cả những g� c�n lại chỉ l� t�n rụi th�i. Trong trường hợp n�y, người ta đ� loại trừ chẳng những khoa gi�o hội học của c�c vị Gi�o Phụ, m� c�n cả khoa gi�o hội học của T�n Ước cũng như của � thức d�n Do Th�i theo Cựu Ước nữa. Kh�ng phải chỉ c� những ngụy thư Phaol� sau n�y v� S�ch Khải Huyền đ� x�c nhận t�nh c�ch tiền hữu theo bản thể của Gi�o Hội ho�n vũ đối với c�c Gi�o Hội ri�ng (Th�nh Bộ T�n L� Đức Tin cũng đ� t�i x�c định như thế). Quan niệm n�y c� thể được thấy nơi những bức đại thư của Th�nh Phaol�, chẳng hạn trong Thư gửi Gi�o Đo�n Galata, Th�nh T�ng Đồ đ� n�i về Gi�rusalem tr�n trời kh�ng phải như một điều g� đ� c� t�nh c�ch lớn lao v� c�nh chung, m� l� như một điều g� đ� c� trước ch�ng ta: �Gi�rusalem n�y l� mẹ của ch�ng ta� (Gal 4:26). H. Schlier giải th�ch l� đối với Th�nh Phaol�, vị được thấm nhuần truyền thống Do Th�i, th� Gi�rusalem tr�n trời l� một thời đai mới. Đối với Th�nh Phaol� th� thời đại mới n�y đ� hiện hữu rồi �nơi Gi�o Hội Ch�a Kit�. Đối với ng�i, Gi�o Hội l� Gi�rusalem thi�n đ�nh nơi con c�i của Gi�o Hội�.

T�i xin kết luận thế n�y. Để hiểu được khoa gi�o hội học của C�ng Đồng Chung Vatican� II, người ta kh�ng thể coi thường kh�ng biết đến hai chương 4 v� 7 của Hiến Chế �nh S�ng Mu�n D�n. Những chương n�y b�n về th�nh phần gi�o d�n, về ơn gọi phổ qu�t n�n th�nh, về chiều hướng đạo nghĩa v� c�nh chung của Gi�o Hội. Trong những chương n�y, mục ti�u s�u xa của Gi�o Hội, yếu tố thiết yếu nhất của bản thể Gi�o Hội, lại được nổi bật l� sự th�nh thiện, n�n giống Thi�n Ch�a. Cần phải gi�nh chỗ cho Thi�n Ch�a tr�n thế giới n�y, nơi Ng�i c� thể tự do ngự trị nhờ đ� thế giới n�y trở n�n �Vương Quốc� của Ng�i. Sự th�nh thiện l� điều cao cả hơn phẩm chất lu�n l�. N� l� sự hiện diện của Thi�n Ch�a nơi lo�i người, của lo�i người với Thi�n Ch�a; n� l� �chiếc lều� của Thi�n Ch�a được cắm nơi lo�i người ở giữa ch�ng ta (x Jn 1:14). N� l� một cuộc t�i sinh, kh�ng phải bởi huyết nhục m� bởi Thi�n Ch�a (Jn 1:13). Hướng chiều về sự th�nh thiện cũng l� một thứ hướng chiều về sự c�nh chung. Bắt nguồn từ sứ điệp của Ch�a Gi�su, n� l� nền tảng đối với Gi�o Hội. Gi�o Hội hiện hữu l� để trở n�n nơi Thi�n Ch�a ngự trị tr�n thế gian n�y, l� để trở n�n �th�nh thiện�. Đ�y l� l� do duy nhất Gi�o Hội cần phải tranh đấu, chứ kh�ng phải vấn đề tiền hữu hay vấn đề chiếm được chỗ nhất. Tất cả những vấn đề n�y đ� được lập lại v� tổng hợp ở chương cuối c�ng của Hiến Chế về Gi�o Hội, chương gi�nh cho Người Mẹ của Ch�a Kit�.

Như mọi người đều biết, vấn đề gi�nh hẳn một văn kiện đặc biệt cho Mẹ Maria đ� được tranh luận rất nhiều. D� sao t�i cũng tin rằng việc đưa yếu tố Th�nh Mẫu trực tiếp v�o t�n l� về Gi�o Hội l� điều th�ch hợp. C� thế, khởi điểm của vấn đề ch�ng ta c�n nhắc đ�y một lần nữa được s�ng tỏ hơn: ở chỗ, Gi�o Hội kh�ng phải l� một thứ thiết bị, cũng kh�ng phải l� một tổ chức x� hội trong nhiều tổ chức x� hội kh�c. Gi�o Hội l� một con người. Gi�o Hội l� một người nữ. Gi�o Hội l� một Người Mẹ. Gi�o Hội sống động. Kiến thức Th�nh Mẫu về Gi�o Hội ho�n to�n phản lại với quan niệm về Gi�o Hội như l� một thứ chế độ quan li�u phong kiến hay chỉ l� một thứ tổ chức thuần t�y. Ch�ng ta kh�ng thể tạo n�n Gi�o Hội, ch�ng ta cần phải l� Gi�o Hội. Ch�ng ta l� Gi�o Hội, Gi�o Hội ở trong ch�ng ta chỉ ở tại chỗ đức tin của ch�ng ta hơn l� h�nh động của ch�ng ta khu�n đức hữu thể của ch�ng ta. Chỉ bằng việc trở th�nh Th�nh Mẫu ch�ng ta mới c� thể trở th�nh Gi�o Hội. Ngay từ khởi nguy�n của m�nh, Gi�o Hội đ� kh�ng được tạo th�nh n�n m� l� được hạ sinh ra. Gi�o Hội hiện hữu nơi linh hồn của Mẹ Maria từ l�c Mẹ thốt l�n lời xin v�ng. Đ�y l� � muốn s�u xa nhất của C�ng Đồng, đ� l� Gi�o Hội phải được thức tỉnh nơi t�m hồn của ch�ng ta. Mẹ Maria chỉ cho ch�ng ta thấy con đường n�y.