�

Hiệp Th�ng v� Đo�n T�nh Gi�o Phẩm

rong cuộc phỏng vấn với tờ tuần san � Famiglia Cristiana, ĐHY Tổng Trưởng Th�nh Bộ T�n L� Đức Tin Joseph Ratzinger, vị vừa xuất bản (do nh� xuất bản St Paul ở �) cuốn s�ch mang tựa đề "La Communione nella Chiesa" (Mối Hiệp Th�ng Trong Gi�o Hội), cho biết cần phải hiểu được � nghĩa thần học về mối hiệp th�ng mới c� thể hiểu được mối li�n hệ giữa c�c Gi�o Hội địa phương v� T�a Th�nh, cũng như mới cảm nhận được đo�n t�nh của Gi�o Hội đối với vai tr� của c�c hội đồng gi�m mục. Trong phần thứ hai của cuộc phỏng vấn n�y, ĐHY c�n trả lời những vấn đề li�n quan tới quan niệm �D�n Ch�a�, đến những việc cử h�nh phụng vụ �s�ng tạo�, cũng như đến cơ hội Rước Lễ của th�nh phần ly dị rồi t�i h�n. T�i liệu của cuộc phỏng vấn n�y đ� được mạng điện to�n to�n cầu Zenit phổ biến ng�y 22-23/2/2004.

Vấn     Mối hiệp th�ng trong Gi�o Hội l� g�?

Đ�p     Trong Bức Thư Thứ Nhất của Th�nh Gioan, ch�ng ta thấy c�u định nghĩa cho thấy một quan c�i nh�n rất đầy đủ về mối hiệp th�ng.

Th�nh Gioan n�i rằng những g� đ� được ban cho ch�ng ta l� đức tin, l� được l�m người Kit� hữu, nhất l� được hiệp th�ng với Thi�n Ch�a, với Thi�n Ch�a Ba Ng�i l� ch�nh thực tại hiệp th�ng. Đ� l� một điều tuyệt vời mạc khải đ� cống hiến cho ch�ng ta, ở chỗ, Thi�n Ch�a l� thực tại hiệp th�ng v� bởi thế Ng�i c� thể ban tặng hiệp th�ng.

Được hiệp th�ng với Thi�n Ch�a, con người cũng được hiệp th�ng với tất cả những người kh�c sống trong c�ng mối hiệp th�ng n�y. Ở đ�y hai chiều hướng tung ho�nh gặp nhau v� trở n�n một thực tại duy nhất.

Thi�n Ch�a Ba Ng�i, Đấng l� hiệp th�ng, l�m cho mối hiệp th�ng của nh�n loại bao rộng hơn v� s�u xa hơn. Mối hiệp th�ng với Ch�a Kit� đ� l�m n�n sự li�n kết giữa Thi�n Ch�a v� lo�i người n�y. Mối hiệp th�ng n�y đ� được, c� thể n�i, nhập thể nơi b� t�ch Th�nh Thể nhờ đ� ch�ng ta được hiệp nhất với th�n m�nh của Ch�a.

Gi�o Hội đ� được hạ sinh bằng c�ch đ�: Gi�o Hội l� một mối hiệp th�ng tr�n hết c�c mối hiệp th�ng, tức l� Gi�o Hội hiện hữu như l� một thực tại Th�nh Thể.

Hết mọi cộng đồng Th�nh Thể ho�n to�n ở trong sự hiện diện của Ch�a Kit�. Điều n�y cần phải thực hiện l� cộng đồng n�y kh�ng được đối nghịch với cộng đồng kh�c nh�n danh Ch�a Kit� �ri�ng� của m�nh, v� chỉ c� một Ch�a Kit� duy nhất.

T�i nghĩ rằng, từ ban đầu, ch�nh việc cấu tạo của Gi�o Hội đ� được l�m n�n bởi mối hiệp nhất v� đa dạng n�y. Như ch�ng ta thấy, mối hiệp th�ng của Gi�o Hội l� một sự kiện thần học, chứ kh�ng phải l� một sự kiện x� hội học. Bất cứ ai muốn biến quan niệm về hiệp th�ng n�y th�nh một quan niệm thuần t�y x� hội l� kẻ đ� vấp phạm lỗi lầm.

Vấn     Thế nhưng phải chăng mối hiệp th�ng n�y c� những th�nh quả về x� hội?

Đ�p     T�i xin l�m s�ng tỏ vấn đề l� kh�ng phải chỉ li�n quan đến việc vun xới những mối li�n hệ đ�ng đắn giữa T�a Th�nh R�ma v� c�c Gi�o Hội địa phương, m� c�n, tr�n hết, duy tr� mối hiệp nhất v� đa dạng l�m n�n Gi�o Hội nữa.

C�c Gi�o Hội địa phương cần phải sống những chuy�n biệt về văn h�a v� lịch sử của m�nh bằng việc hội nhập ch�ng v�o mối hiệp nhất của t�an thể, cởi mở chấp nhận những đ�ng g�p tốt đẹp của c�c Gi�o Hội kh�c, nhờ đ� kh�ng ai dẽ đi v�o con đường m� những người kh�c kh�ng biết.

T�a Th�nh R�ma, một t�a th�nh gi�p ĐTC trong việc Ng�i phục vụ cho mối hiệp nhất ấy, c� phận sự phải cổ v� việc hiểu biết n�y giữa c�c Gi�o Hội địa phương để nhờ đ� những c�i kh�c biệt trở th�nh một thực tại đa �m l�m sống động mối hiệp nhất v� đa dạng.

Vấn     Nguy�n tắc phụ thuộc nơi mối li�n hệ giữa �t�m điểm� v� �chu vi�, giữa T�a Th�nh v� c�c Gi�o Hội địa phương kh�c nhau quan trọng ra sao?

Đ�p     N� l� một quan niệm về kỹ thuật cần phải b�n luận th�m chi tiết để thấy được � nghĩa của n�.

N� c� thể được chấp nhận ở chỗ việc ch� trọng đến mối hiệp nhất kh�ng được l�m lịm tắt đi những đặc sủng ở c�c Gi�o Hội địa phương; tr�i lại, c�n phải khuyến kh�ch ch�ng v� lấy ch�ng v�o việc phục vụ cho một Gi�o Hội duy nhất.

Một mặt th� việc phục vụ trung ương của T�a Th�nh R�ma kh�ng được pha m�nh v�o những g� c� thể thực hiện tốt đẹp hơn ở một phần cụ thể n�o đ� của Gi�o Hội; tuy nhi�n, mặt kh�c th� c�c Gi�o Hội địa phương kh�ng được sống một c�ch tự động m� kh�ng hướng đến chỗ l�m phong ph� mối hiệp nhất, v� chỉ c� một Ch�a Kit� duy nhất.

Vấn     Ch�ng ta h�y đưa ra một th� dụ li�n quan đến vấn đề n�y. Chẳng hạn c� những nghi ngờ g� về t�nh c�ch t�ng truyền của một thần học gia, th� phải chăng Gi�o Hội địa phương l� nơi cư tr� của vị thần học gia n�y kh�ng được can thiệp g� trước khi c� sự can thiệp của th�nh bộ do ĐHY l� tổng trưởng?

Đ�p     Ở đ�y, nơi th�nh bộ n�y, ch�ng t�i lấy l�m h�i l�ng khi thấy một vị gi�m mục hay hội đồng gi�m mục nh�ng tay v�o việc giải quyết những vấn đề loại n�y. Tuy nhi�n, c�c vị thường n�i với ch�ng t�i rằng những vấn đề đ� vượt ra ngo�i giới hạn của Gi�o Hội địa phương, v� những vấn đề đ� li�n quan tới việc tranh luận của Gi�o Hội ho�n vũ, n�n cần ch�ng t�i gi�p đỡ.

Vấn     Phải chăng c�c vị ấy trốn l�nh tr�ch nhiệm của m�nh?

Đ�p     Kh�ng phải vậy, t�i kh�ng d�m n�i điều g� như thế. Ch�ng t�i bao giờ cũng khuyến kh�ch c�c vị gi�m mục h�y tự nh�ng tay v�o việc giải quyết những vấn đề như vấn đề qu� vị vừa đề cập tới. Thế nhưng, trong một thế giới c�ng ng�y c�ng to�n cầu h�a hơn n�y th� đ�y l� một điều hết sức kh� khăn.

Vấn     Từ C�ng Đồng Chung Vatican� II c� những tiến triển ra sao nơi đo�n t�nh của h�ng gi�o phẩm?

Đ�p     C� một bước tiến bộ khả quan. T�i đang nghĩ tới việc ph�t triển của những cuộc viếng thăm �ngũ ni�n�. T�i nhớ l� cuộc viếng thăm đầu ti�n t�i thực hiện v�o năm 1977. T�i l� Tổng Gi�m Mục Municj chỉ trong một thời gian ngắn. Tất cả cuộc viếng thăm n�y bao gồm việc gặp gỡ vị tổng trưởng Th�nh Bộ Gi�m Mục, k�nh viếng c�c đền thờ v� triều kiến với Đức Phaol� VI.

Giờ đ�y c�c vị gi�m mục gặp tất cả mọi th�nh bộ v� hội đồng. Một cuộc b�n luận sống động v� hữu hiệu được diễn ra. V� c�c vị gi�m mục lấy l�m biết ơn về việc n�y, v� một mặt th� T�a Th�nh hiểu được hơn nữa những g� đang xẩy ra ở c�c miền địa dư v� văn h�a kh�c nhau; mặt kh�c th� c�c vị gi�m mục c� thể c�ng nhau t�m c�ch giải quyết những vấn đề c�c vị muốn cũng như hiểu hơn được những g� huấn quyền mong muốn.

T�i cho qu� vị một th� dụ kh�c, đ� l� những li�n lạc thường xuy�n ch�ng t�i thực hiện với những vị chủ tịch c�c hội đồng gi�m mục cũng như những cuộc viếng thăm nhau. Nhờ đ� tăng th�m việc hiểu biết th�ng cảm nhau.

Ngo�i ra cũng kh�ng được qu�n những thượng hội gi�m mục. T�m lại, vẫn c� một cuộc trao đổi li�n tục giữa t�m điểm v� chu vi l�m ki�n cố cho việc dấn th�n chung phục vụ một Gi�o Hội duy nhất.

Vấn     Phải chăng c�c hội đồng gi�m mục kh�ng c� gi� trị g� ngo�i việc l� một phương tiện của đo�n t�nh?

Đ�p     T�i sẽ ph�n biệt giữa c�c hội đong nhỏ, c� khoảng 10 hay 15 phần tử, với những hội đồng lớn, c� thể với hơn 200 vị gi�m mục.

Trong trường hợp thứ nhất, hội đồng gi�m mục n�y thực sự l� một phương tiện của vấn đề điều hợp, của một c�i nh�n chung, của sự gi�p đỡ lẫn nhau cũng như của việc sữa chữa cho nhau khi cần.

Trong trường hợp của những hội đồng lớn, khi những hội đồng n�y phải đối diện với những đống giấy tờ cần phải đọc, những lịch tr�nh trong ng�y với cả chục vấn đề cần phải b�n luận, th� t�i nghĩ rằng kh�ng thể n�o thực sự c� được một cuộc đối thoại s�u xa cả. Cũng c� thể nguy hiểm l� những vấn đề b�n luận v� giải quyết đ� được thực hiện trước bởi những văn ph�ng, bởi ch�nh s�ch quan li�u.

Trong trường hợp những hội đồng lớn th� việc tranh luận c� lẽ cần phải được giới hạn v�o một �t những vấn đề th�ch đ�ng th�i v� ph�n phối những g� c�n lại cho mỗi một Gi�o Hội địa phương. Vấn đề quan trọng l� c�c hội đồng n�y cần phải trở th�nh một kh� cụ t�y cơ ứng biến.

Vấn     ĐHY đ� đề cập đến vấn đề thượng nghị gi�m mục như l� một th� dụ về sự tiến bộ nơi đo�n t�nh. Ng�i c� th�ch phương thức hiện nay của c�c hội đồng thượng hội gi�m mục n�y hay chăng?

Đ�p     Mặc d� đ�y ho�n to�n l� một � kiến c� nh�n, t�i cũng c� thể n�i rằng đ� l� một phương thức phần n�o được nghi thức h�a. N� bảo đảm một nhịp điệu nhanh lẹ ở những cuộc họp b�n l�m việc, nhưng n� lại bất tiện ở chỗ kh�ng thể thực hiện được một cuộc b�n luận thực sự giữa c�c vị gi�m mục tham dự.

Chắc chắn l� cần phải bảo đảm được tốc độ của c�ng việc n�y. Thế nhưng cuộc b�n luận thực sự v� hữu hiệu cũng cần phải c� thời gian nữa.

Vấn     Cuốn s�ch của ĐHY khiến t�i nghĩ rằng ĐHY kh�ng c� một ưu ti�n đặc biệt n�o trong việc �p dụng quan niệm về D�n Ch�a v�o Gi�o Hội cả.

Đ�p     Điều n�y kh�ng đ�ng. Quan niệm về D�n Ch�a l� một quan niệm trong Th�nh Kinh. Đ�ng hơn, t�i kh�ng th�ch độc đo�n sử dụng quan niệm n�y, một quan niệm ngược lại đ� ho�n to�n c� một c�u định nghĩa r� r�ng trong S�ch Th�nh.

Trong Cựu Ước, Do Th�i l� D�n Ch�a, trước hết l� v� d�n n�y đ� chấp nhận tiếng gọi v� việc tuyển chọn của Thi�n Ch�a, v� họ đ� đ�p lại � muốn của Thi�n Ch�a. N� kh�ng phải l� một quan niệm bất dịch m� l� năng động, ở chỗ, n� l� D�n Ch�a như d�n Do Th�i, nhưng việc n� l� D�n Ch�a cần phải lu�n lu�n được đổi mới theo khả năng li�n hệ của n� với Ng�i. Đ� l� những g� nền tảng trong Cựu Ước.

Vấn     Thế c�n trong T�n Ước th� sao?

Đ�p     Trong hầu hết tất cả mọi đoạn T�n Ước th� quan niệm n�y �m chỉ d�n Do Th�i, v� chỉ c� hai hay ba đoạn �m chỉ Gi�o Hội m� th�i. Bởi thế Gi�o Hội mới được cho rằng thừa hưởng việc tuyển chọn của d�n Do Th�i; Gi�o Hội tham phần v�o việc l�m D�n Ch�a n�y.

Thế nhưng, cả ở đ�y nữa, n� kh�ng phải l� vấn đề về một sản vật được chiếm hữu: Gi�o Hội đ� trở n�n D�n Ch�a theo chiều hướng được tuyển chọn n�y. Tuy nhi�n, th�m v�o quan niệm của Cựu Ước l� một đường lối mới trong việc hội nhập với � muốn của Thi�n Ch�a, đ� l� việc hiệp th�ng với Ch�a Kit�.

C� một nguy�n tắc thần học, rồi đến việc cụ thể h�a Kit� học, nhưng trước hết c� một năng lực quan trọng kh�ng cho ph�p được ki�u h�nh cho rằng �Ch�ng t�i l� D�n Ch�a�. Ch�ng ta bao giờ cũng phải ho�n cải th�nh D�n Ch�a v� chỉ theo chiều hướng n�y th� quan niệm ấy mới c� gi� trị. Ngược lại, nếu ch�ng ta coi n� như l� một mẫu thức ph�m tục, phi kinh th�nh, th� quan niệm về Gi�o Hội sẽ bị pha ph�i một c�ch trầm trọng.

Vấn     Trong cuốn s�ch của m�nh, ĐHY tỏ ra gắt gao với bất cứ ai sử dụng phụng vụ như l� một c�ch truyền đạt m� th�i, như một phương tiện gi�o dục t�n hữu. Tại sao?

Đ�p     T�i muốn n�i hẳn rằng phụng vụ l� việc truyền đạt v� l� việc mục vụ.

T�i chống lại những ai nghĩ rằng phụng vụ chỉ l� việc truyền đạt khi phụng vụ bị biến th�nh một cảnh tượng, biến th�nh một �m�n tr�nh diễn�, bị suy giảm th�nh những g� rất nhỏ đối với cả một c�ng việc nghệ thuật vĩ đại theo bản chất của phụng vụ khi phụng vụ được cử h�nh đ�ng ho�ng bằng cả nội t�m con người.

Trong 20 năm qua, việc tham dự Th�nh Lễ Ch�a Nhật ở Đức đ� giảm xuống 70%. T�n hữu kh�ng c�n cảm thấy tham dự v�o những việc cử h�nh �mới mẻ� chẳng c� nghĩa g� với họ cả. Phụng vụ rất thường bị đối xử như l� một điều g� đ� c� thể loại bỏ t�y sở th�ch, như thể n� l� một sản vật ri�ng của ch�ng ta. Thế nhưng, l�m như thế l� ch�ng ta đ� g�y hư hoại cho phụng vụ vậy.

Vấn     Phải chăng dự tưởng về một thứ ki�ng chay Th�nh Thể (kh�ng Rước Lễ), được ĐHY h�nh như gợi l�n, ngược lại với những lời khuyến dụ của nhiều vị Gi�o Ho�ng, bắt đầu từ Đức Pi� X?

Đ�p     Kh�ng phải thế. Lần đầu ti�n t�i đ� n�u l�n dự tưởng n�y cả 15 hay 20 năm trước đ�y, li�n quan tới việc cử h�nh Ng�y Thứ S�u Tuần Th�nh, một ng�y chay tịnh.

Ch�ng ta thấy nguồn gốc của việc chay tịnh n�y trong Ph�c �m Th�nh Marc�: �Sẽ c� những ng�y khi m� ch�ng rể kh�ng c�n ở với họ nữa th� bấy giờ họ mới chay tịnh�.

Ngay từ thế kỷ đầu đ� thực h�nh việc chay tịnh trong Ng�y Thứ S�u Tuần Th�nh, một việc thể hiện l�ng ch�ng ta �cảm thương� Ch�a Kit�, Đấng đ� chịu chết tr�n c�y thập gi� v� ch�ng ta.

Lần thứ hai t�i đ� n�i về dự tưởng n�y khi l�n tiếng về th�nh phần ly dị t�i h�n, như ng�y nay cho thấy họ thực sự l� th�nh phần duy nhất kh�ng được Rước Lễ.

Mỗi người ch�ng ta cần phải suy nghĩ xem m�nh c� cần phải li�n hệ bản th�n m�nh hay chăng, �t l� ở một số trường hợp, v�o t�nh trạng bị ngoại trừ n�y. Nhờ đ�, ch�ng ta tỏ cho họ thấy dấu hiệu của t�nh đo�n kết, v� ch�ng ta sẽ c� cơ hội để đi s�u hơn v�o đời sống thi�ng li�ng của m�nh.

T�i thấy rằng c� nhiều lần, trong c�c lễ mồ, lễ cưới cũng như nhiều trường hợp kh�c, người ta l�n Rước Lễ như thể đ� l� một phần của lễ nghi vậy, tức n� l� một bữa tối m� người ta cần phải ăn. Thế nhưng, l�m như thế l� người ta kh�ng c�n sống t�nh c�ch s�u xa thi�ng li�ng của biến cố n�y nữa, một biến cố bao giờ cũng l� một th�ch đố lớn lao cho mỗi một người trong ch�ng ta.

T�i thực sự đồng � với c�c vị đại gi�o ho�ng khi c�c ng�i n�i rằng ch�ng ta cần Hiệp Lễ v� chỉ c� Ch�a mới l� Đấng c� thể ban cho ch�ng ta những g� ch�ng ta kh�ng thể tự m�nh chiếm hữu. Ch�nh v� ch�ng ta thiếu thốn m� ch�ng ta mới cần đến sự hiện diện của Người. Tuy nhi�n, ch�ng ta cần phải tr�nh đi một thứ nghi thức hời hợt l�m hạ gi� t�c động n�y, v� h�y cố gắng đi s�u v�o t�nh c�ch cao cả của n�.

Vấn     Đối với th�nh phần ly dị t�i h�n, ĐHY c� nghĩ rằng t�nh trạng bị loại trừ kh�ng được Rước Lễ n�y sẽ tiếp tục c� hiệu lực hay chăng?

Đ�p     Nếu cuộc h�n nh�n đầu ti�n đ� hiệu th�nh m� họ (đ�i t�n h�n) lại sống trong một cuộc hiệp nhất phản lại với mối r�ng buộc của b� t�ch n�y th� việc kh�ng được Rước Lễ vẫn c�n hiệu lực.

Tuy nhi�n, t�i thấy rằng cần phải b�n luận rộng hơn nữa về vấn đề n�y nhờ đ� tr�nh triệt để �p dụng việc Rước Lễ v�o tất cả mọi ho�n cảnh đau thương thuộc trường hợp n�y. Cần phải gi�p cho những con người n�y sống trong cộng đồng gi�o xứ, chia sẻ nỗi đớn đau của họ, tỏ cho họ thấy rằng họ được y�u mến v� họ thuộc về Gi�o Hội cũng như Gi�o Hội c�ng khổ đau với họ.

T�i nghĩ cần phải nới rộng tr�ch nhiệm chung n�y, hầu gi�p đỡ lẫn nhau, để v�c đỡ g�nh nặng của nhau trong t�nh huynh đệ.

Vấn     Hiện nay ĐHY quan t�m nhất đến những vấn đề n�o của Gi�o Hội?

Đ�p     T�i xin n�i ngay rằng c�i kh� khăn hiện nay l� vấn đề tin tưởng. Xu hướng tương đối đ� trở th�nh tự nhi�n đối với con người của thời đại ch�ng ta đ�y.

Ng�y nay n� được coi l� một h�nh động h�nh diện, một h�nh động kh�ng hợp với th�i độ khoan nhượng, khi nghĩ rằng ch�ng ta thực sự đ� nhận được sự thật của Ch�a. Tuy nhi�n, h�nh như khoan nhượng nghĩa l� tất cả mọi t�n gi�o v� văn h�a cần phải được coi ngang h�ng với nhau. Theo chiều hướng n�y th� tin tưởng l� một t�c động c�ng trở n�n kh� khăn hơn nữa.

Bởi thế ch�ng ta mới chứng kiến thấy một t�nh trạng �m thầm mất đức tin, kh�ng cần phải c� những đối chọi xẩy ra, nơi một phần lớn Kit� gi�o. Đ� l� mối quan t�m lớn nhất.

Bởi vậy ch�ng ta cần phải tự hỏi xem trong tr�o lưu tương đối thuyết n�y ch�ng ta c� mở lại cửa cho sự hiện diện của Ch�a hay chăng, cho việc Gi�o Hội tỏ cho biết về Người hay chăng. Bấy giờ ch�ng ta mới thực sự chấp nhận việc khoan nhượng, một thứ khoan nhượng kh�ng lạnh l�ng dửng dưng, m� l� y�u thương t�n trọng người kh�c, gi�p đỡ nhau tiến bước trong cuộc sống.

B�i tr� trong Nguyện Đường Sistine

của mật nghị bầu t�n gi�o ho�ng Biển Đức XVI

18-19/4/2005