�

ĐHY Joseph Ratzinger:

T́nh Trạng Xă Hội Âu Châu Tân Tiến

Âu Châu cần phải nh́n nhận lại bản thân ḿnh một cách thực sự tự giác và khiêm tốn, nếu nó thực sự muốn tồn tại”.

Trong bài diễn từ được bày tỏ vào một cuộc cử hành ở Rôma do vị chủ tịch của Thượng Viện Ư quốc là ông Marcello Pera thực hiện trong Tháng 5/2004, sau biến cố gia nhập của 10 quốc gia mới vào Khối Hiệp Nhất Âu Châu, ĐHY Joseph Ratzinger đă cảnh giác là cuộc khủng hoảng của gia đ́nh đang tác hại đến căn tính của địa lục Âu Châu.

“Chính vào giờ phút thành công nhất này của ḿnh, Âu Châu lại dường như trở nên rỗng ruột, bị liệt bại ở một nghĩa nào đó bởi một cuộc khủng hoảng nơi guồng máy tuần hoàn của nó”, một cuộc khủng hoảng gây nguy hại đến cho “căn tính của nó”.

“Cùng với t́nh trạng bị suy yếu nội tại nơi những năng lực thiêng liêng c̣n xẩy ra vấn đề là về phương diện luân thường đạo lư Âu Châu dường như cũng đang trải qua một cuộc phân ly.

“Có một cái thiếu hứng khởi lạ lùng về tương lai. Trẻ em, thành phần là tương lai của xă hội, lại bị coi là mối đe dọa cho hiện tại; chúng bị coi là lấy đi một cái ǵ đó nơi đời sống của chúng ta”.

T́nh trạng này, theo ngài, đánh dấu “t́nh trạng xuống dốc của Đế Quốc Rôma”. Ngài nhắc lại là trước đây, cả hai miền Đông lẫn Tây, đă đồng ư với nhau, căn cứ vào tinh thần đức tin kinh thánh, về ư hướng của vấn đề hôn nhân là việc của con người nam nữ. Bởi thế, “Âu Châu không c̣n là Âu Châu nữa nếu tế bào căn bản xây dựng lâu đài xă hội này bị biến mất hay bị đổi thay những ǵ là nồng cốt.

“Bản Hiến Chương về Các Quyền Lợi Căn Bản (của Khối Hiệp Nhất Âu Châu) nói đến quyền hôn nhân, nhưng không đến một thứ bảo vệ đặc biệt nào về pháp lư cũng như về luân lư, thậm chí không xác định nó một cách xác đáng hơn nữa.

Tất cả chúng ta đều biết hôn nhân và gia đ́nh đang bị đe dọa, một đàng v́ đă làm mất đi hoàn toán tính cách bất khả phân ly của nó bằng những h́nh thức ly dị dễ dàng hơn bao giờ hết; đàng khác v́ một thứ hành vi mới đang lan tràn mạnh mẽ đó là việc con người nam nữ sống với nhau không cần phải có một h́nh thức pháp lư hôn nhân nào cả”.

Về vấn đề hôn nhân đồng tính, vị hồng ư này cho biết: “Theo chiều hướng này th́ chúng ta đang đi ra ngoài toàn bộ lịch sử về luân lư của con người.

“Đây không phải là vấn đề kỳ thị mà là vấn đề một con người nam nữ phải như thế nào. Chúng ta đang đương đầu với một thứ giải thể h́nh ảnh về con người là những ǵ sẽ gây ra những hậu quả vô cùng trầm trọng”.

Về vấn đề tôn giáo, ngài nhấn mạnh rằng “trong xă hội của chúng ta hiện nay, tạ ơn Chúa, nhưnơng ai bất kính đức tin của dân Do Thái, đến h́nh ảnh Thiên Chúa của dân này, đến các đại nhân vật của họ đều bị trừng phạt. Ai phạm đến Kinh Koran và những niềm tin sâu xa của Hồi Giáo cũng đều bị trừng phạt”.

Tuy nhiên, vị hồng y này nhận định thêm liên quan đến trường hợp của Kitô giáo: “Khi nó là một vấn đề về Chúa Kitô và về những ǵ linh thánh đối với Kitô hữu th́ quyền tự do phát biểu ư kiến lại xuất hiện như là một cái ǵ thiện hảo tối hậu, mà nếu giới hạn quyền này lại th́ nó giống như là một thứ đe dọa hay thậm chí một thứ hủy diệt việc dung chấp và tự do nói chung vậy.

“Thế nhưng, quyền tự do phát biểu ư kiến không thể được sử dụng để hủy diệt danh dự và phẩm vị của người khác; nó không có nghĩa là được quyền tự do dối trá hay hủy diệt quyền lợi làm người.

“Âu Châu cần phải nh́n nhận lại bản thân ḿnh một cách thực sự tự giác và khiêm tốn, nếu nó thực sự muốn tồn tại”.

“Bản Hiến Pháp Âu Châu không thể đề cập đến các căn gốc Do Thái và Kitô Giáo v́ là những ǵ phạm đến Hồi Giáo”

ĐHY Joseph Ratzinger, Tổng Trưởng Thánh Bộ Tín Lư Đức Tin, hôm Thứ Hai 25/10/2004, trong cuộc tranh luận với giáo sư Ernesto Galli della Loggia chuyên khoa lịch sử về các giáo điều chính trị và là cây viết của tờ nhật báo Corriere della Sera, đă chủ trương là việc tạo sinh sao bản con người c̣n nguy hiểm hơn cả các thứ vũ khí đại công phá.

“Con người có khả năng sản xuất ra một con người khác trong pḥng thí nghiệm, một con người bởi thế không c̣n là một tặng ân của Thiên Chúa hay của thiên nhiên nữa. Họ có thể được chế tạo, và giống như họ có thể được chế tạo, họ cũng có thể bị hủy hoa…i”.

Theo ngài, nếu đó là quyền lực của con người th́ họ trở nên “một mối đe dọa nguy hiểm c̣n hơn là các thứ vũ khí đại công phá nữa”.

Vị hồng y này bộc lộ những phán đoán rất nghiêm khắc đối với trào lưu tục hóa của Khối Hiệp Nhất Âu Châu đang diễn tiến, khi nói thêm rằng “chủ nghĩa thực chứng (positivism) về nhân quyền có lẽ đủ cho một Bản Hiến Pháp nhưng lại không đủ cho cuộc tranh luận về văn hóa của chúng ta đây”.

Ngài tấn công trào lưu tục hóa như là một thứ chủ nghĩa thực chứng dẫn đến tương đối thuyết. Và nếu tương đối thuyết “trở thành tuyệt đối, nó trở thành tự mâu thuẫn và hủy hoại hành động của con người”.

“Vấn đề được đề cập đến là Bản Hiến Pháp Âu Châu không thể đề cập đến các căn gốc Do Thái Kitô Giáo v́ là những ǵ phạm đến Hồi Giáo. Thế nhưng, những ǵ phạm đến Hồi Giáo chính là tỏ ra khinh thường Thiên Chúa, là cái ngạo mạn của lư trí đưa đến chủ nghĩa cực thủ”.

Âu Châu là một đại lục ánh sáng, đại lục của sức mạnh lư trí, “nên nó là một tặng ân cần phải được bênh vực. Thế nhưng, thành phần tục hóa chủ nghĩa cũng cần phải làm sao để có thể chấp nhận cái xương sống nơi xác thịt của họ nữa”.

Vị hồng y này đă phân biệt giữa trào lưu tục hóa và lư trí như thế này: “Trào lưu tục hóa là một ư hệ thiên lệch không thể đáp ứng những thách đố quyết liệt của con người. Chỉ cần nghĩ đến những thiệt hại gây ra bởi chủ nghĩa Cộng Sản, hay bởi việc nhổ tận gốc rễ tầm vóc luân lư của tổ tiên nơi các quốc gia Phi Châu, nạn nhân của chiến tranh và hội chứng liệt kháng”.

“Lư trí không phải là kẻ thù của đức tin, mà trái lại. Vấn đề chỉ xẩy ra khi nó khinh thường Thiên Chúa cũng như những ǵ là linh thánh”.

Đối với vấn đề tự do, vị hồng y tổng trưởng này cho biết ngày nay nó được hiểu theo ư nghĩa cá nhân chủ thuyết, trong khi “con người được tạo dựng nên để đồng chung sống với nhau. Cần phải có một thứ tự do chung dự để có thể bảo toàn được một thứ tự do cho tất cả mọi người chống lại cái tuyết đối hóa của nó”.

Vị giáo sư tranh luận với đức hồng y cũng đồng ư là Âu Châu thiếu chú trọng đến căn gốc Kitô Giáo của ḿnh, v́ thái độ tỏ ra “thù hằn đối với thế giới Công Giáo”.

Về vấn đề tự do chung dự, ông nhấn mạnh rằng “không thể là một thứ tự do được phân định chỉ ở chỗ ‘neminem laedere’ (không hại đến người khác); trái lại, trong cuộc công luận, cái cần đó là chú trọng tới chân lư, một cuộc tranh luận về những sự vật, về những ǵ chân thực và chính đáng mà không nhất thiết phải chấp nhận ư kiến được bàn luận của người khác như một thứ luật lệ”.

Cuộc gặp gỡ tranh luận này được sắp xếp bởi Trung Tâm Hướng Dẫn Chính Trị, được thành lập năm 1999 theo sáng kiến của Gaetano Rebecchini, vị cố vấn cho Quốc Đô Vatican. Trung tâm này có mục đích phấn khích suy tư và suy nghĩ về văn hóa liên quan đến các đề tài hiện đại, như luân thường đạo lư với chế độ dân chủ, việc truyền thông và toàn cầu hóa, văn hóa đa dạng và căn tính Kitô Giáo, chế độ dân chủ và thị trường, tiến tŕnh thống nhất Âu Châu và những liên hệ với Hiệp Chủng Quốc.

“Âu Châu đang hướng chiều, chúng ta có thể nói, về t́nh trạng suy đồi”

Hôm Thứ Sáu 19/11/2004, tờ nhật báo Ư “La Reppublica” đă phổ biến bài phỏng vấn của họ với ĐHY Thánh Bộ Tín Lư Đức Tin Joseph Ratzinger, vị đă phát biểu cảm nhận của ḿnh rằng bất cứ một xă hội nào không coi trọng Thiên Chúa đều sẽ dần dần tiến đến chỗ tự diệt. Tài liệu được VIS của Ṭa Thánh phổ biến ngày 19/11/2004.

Theo ngài, “đang có một thứ ư hệ trần tục càng ngày càng gia tăng đến độ lo ngại. Ở Thụy Điển, một vị mục sư Tin Lành đă giảng về vấn đề đồng tính luyến ái, căn cứ vào những trích dẫn Thánh Kinh, đă bị ngồi khám một tháng. Chủ nghĩa trần thế không c̣n là một yếu tố trung dung nữa, một yếu tố bao gồm những quyền tự do cho tất cả mọi người. Nó đang bị biến thành một ư hệ được áp đặt bởi chính trị và là một ư hệ không chấp nhận quan điểm Công Giáo hay Kitô Giáo là quan điểm đang có nguy cơ trở thành những ǵ thuần túy tư riêng do đó là quan diểm bị bóp méo. Bởi thế mới xẩy ra một cuộc đối chọi và chúng ta cần phải bênh vực quyền tự do tôn giáo chống lại cái áp đặt của một thứ ư hệ cho ḿnh như là tiếng nói duy nhất của lư lẽ, trong khi nó chỉ là biểu hiện của một thứ duy lư chủ nghĩa ‘nào đó’ mà thôi”.

Sau đây là trích dẫn những đoạn phỏng vấn từ tờ nhật báo này với đức hồng y tổng trưởng:

Vấn:     Đối với Đức Hồng Y th́ chủ nghĩa trần thế là ǵ?

Đáp:     Một chủ nghĩa trần thế chính đáng là một chủ nghĩa có quyền tự do tôn giáo. Quốc Gia không được áp đặt tôn giáo mà là tỏ ra tôn trọng những tôn giáo có trách nhiệm đối với xă hội dân sự, và v́ thế làm cho những tôn giáo này trở thành những yếu tố xây dựng xă hội.

Vấn:     Thiên Chúa ở đâu trong xă hội tân tiến này?

Đáp:     Ngài đă bị đẩy ra bên lề đường. Trong sinh hoạt chính trị th́ hầu như là những ǵ khiếm nhă khi nói về Thiên Chúa, như thể đó là một cuộc tấn công vào quyền tự do của những ai không tin tưởng ǵ. Thế giới chính trị đi theo những qui chuẩn và đường lối của nó, loại trừ Thiên Chúa như là một cái ǵ đó không thuộc về thế giới này. Cũng thế, nơi thế giới thương mại, kinh tế và đời sống riêng tư. Thiên Chúa vẫn bị hất ra ngoài chơi. Đối với tôi… cho dù lănh vực chính trị và kinh tế đi nữa cũng cần phải có trách nhiệm về luân lư, một trách nhiệm phát xuất từ tâm can con người là trách nhiệm tựu kỳ trung có liên hệ tới việc hiện diện hay không hiện diện của Thiên Chúa. Một xă hội hoàn toàn vắng bóng Thiên Chúa sẽ đi đến chỗ tự diệt. Chúng ta thấy điều này nơi những đại chế độ chuyên chế ở thế kỷ vừa qua.   

Vấn:     Một vấn đề quan trọng là vấn đề về luân thường đạo lư về t́nh dục. Thông điệp ‘Sự Sống Con Người – Humanae Vitae’ đă gây ra một khoảng cách giữa Huấn Quyền của Giáo Hội và việc thực hành cụ thể của tín hữu. Phải chăng đă tới lúc để sửa chữa lại cái khoảng cách này?

Đáp:     Đối với tôi, chúng ta cần phải tiếp tục phản tỉnh. Trong những năm đầu làm giáo hoàng của ḿnh, Đức Gioan Phaolô II đă cống hiến một đường lối mới về khoa nhân loại học lấy con người làm chính cho vấn đề này, bằng cách khai triển một nhăn quan rất khác biệt nơi mối liên hệ giữa ‘cái tôi’ và ‘cái anh/em‘ của nam nhân và nữ giới. Đó thật sự là một liều thuốc làm bừng lên một cuộc cách mạng về khoa nhân loại học có những chiều kích cao cả. Nó vẫn không phải là, như được chủ trương ngay từ đầu, giải pháp duy nhất cho những trường hợp khó khăn, song nó đă làm thay đổi nhăn quan về tính dục, về con người cũng như về chính thân thể con người. Tính dục đă từng bị tách biệt khỏi vấn đề sinh sản, và bởi thế quan niệm về sự sống con người đă bị thay đổi tận gốc rễ. Tác động tính dục đă mất đi mục đích và cứu cánh của ḿnh là những ǵ trước đó hiển nhiên và chuyên biệt, làm cho tất cả mọi h́nh thức về tính dục hóa ra tương đương như nhau. Từ cuộc cách mạng này, trước hết, đă xuất phát ra một thứ b́nh đẳng hóa giữa t́nh dục đồng tính và t́nh dục dị tính. Đó là lư do tại sao tôi cho rằng Đức Phaolô VI đă nói lên tới một vấn đề thật là quan trọng vậy.

Vấn:     T́nh dục đồng tính là một đề tài liên quan tới yêu đương giữa hai con người chứ không chỉ tới t́nh dục. Giáo Hội làm sao để có thể hiểu được hiện tượng này?

Đáp:     Xin cho tôi nói hai điều. Trước hết, chúng ta cần phải hết sức tôn trọng những con người đang chịu đựng và đang t́m cách để sửa đổi lối sống của họ. Ngoài ra, việc kiến tạo nên một h́nh thức về pháp lư cho một thứ hôn nhân đồng phái tính là những ǵ thực sự không giúp ǵ cho những con người này hết.

Vấn:     Thế là ngài đă có ư nghĩ tiêu cực về việc chọn lựa ở Tây Ban Nha phải không?

Đáp:     Đúng thế, ví cái chọn lựa này là những ǵ hủy hoại đời sống gia đ́nh và xă hội. Luật pháp tạo nên luân lư hay một h́nh thức luân lư nào đó, v́ dân chúng thường nghĩ rằng những ǵ luật pháp xác nhận đều là những ǵ được phép làm theo luân lư. Và nếu chúng ta cho rằng việc hiệp nhất này không nhiều th́ ít tương đương với đời sống hôn nhân là chúng ta có một thứ xă hội không c̣n nh́n nhận bản chất chuyên biệt của gia đ́nh hay nh́n nhận tính chất nồng cốt của nó nữa, tức là không nh́n nhận bản chất của người nam và người nữ là những ǵ cần thiết, không phải chỉ theo ư nghĩa sinh lư mà thôi, cho t́nh trạng liên tục cho nhân loại,. Bởi thế mà điều quyết định của người Tây Ban Nha không mang lại ích lợi thực sự cho những con người ấy, v́ như vậy chúng ta đang hủy hoại đi những yếu tố nền tảng thuộc lănh vực luật pháp.

Vấn:     Đôi khi Giáo Hội, khi lên tiếng bất đồng ư với mọi thứ đă bị thất bại. Không nên hay sao, ít là, luật pháp có thể công nhận và bảo vệ một hiệp ước liên kết giữa hai người đồng phái tính?

Đáp:     Thế nhưng, để cơ cấu hóa một thứ hiệp ước loại này, cho dù thành phần lập pháp có tỏ ư muốn hay không muốn, cũng vẫn hiện lên trước công luận là một thứ loại hôn nhân khác là thứ hôn nhân không thể nào tránh được mang tính cách có giá trị tương đối. Chúng ta đừng quên rằng, với những chọn lựa này, những chọn lựa mà ngày nay Âu Châu đang hướng chiều, chúng ta có thể nói, về t́nh trạng suy đồi, là chúng ta đang tách ḿnh khỏi tất cả mọi thứ văn hóa cao cả của nhân loại là những văn hóa bao giờ cũng nh́n nhận chính ư nghĩa của tính dục, ở chỗ, nh́n nhận rằng con người nam nữ được dựng nên để cùng nhau bảo đảm tương lai của nhân loại. Không phải chỉ là một thứ bảo đảm về thể lư mà c̣n là một thứ bảo đảm về luân lư nữa.

“Chúng ta vẫn không biết Âu Châu sẽ đi về đâu”

ĐHY Joseph Ratzinger, Tổng Trưởng Thánh Bộ Tín Lư Đức Tin của Ṭa Thánh, trong loạt bài phỏng vấn với Đài Phát Thanh Vatican vào cuối năm 2004, về nhiều vấn đề, nhất là vấn đề t́nh h́nh Âu Châu liên quan đến ư hệ duy trần thế ở đây, ngài đă hướng về mẫu chủ nghĩa trần thế ở Hoa Kỳ. Sau đây là một số tư tưởng tiêu biểu chính yếu của ngài.

“Các nền văn hóa trên thế giới mạnh mẽ đối đầu lại với việc trần thế hóa cực đoan là những ǵ vẫn vững mạnh ở Tây Phương. Những nền văn hóa trên thế giới này xác tín rằng một thế giới không có Thiên Chúa là một thế giới không có tương lai.

“T́nh trạng đa văn hóa rất nhiều của chúng ta kêu gọi chúng ta hăy sống bản thân ḿnh…. Chúng ta vẫn không biết Âu Châu sẽ đi về đâu, thế nhưng Bản Hiến Pháp của Khối Hiệp Nhất Âu Châu có thể là bước đầu tiên hướng về một cuộc ư thức t́m kiếm mới cái hồn sống của nó.

Được hỏi phải chăng việc mới đây loại bỏ ông Rocco Buttiglione làm ủy viên Khối Hiệp Nhất Âu Châu là những ǵ cho thấy việc chống đối có tính cách hận thù đối với việc đóng góp của Kitô hữu vào vấn đề xây dựng Khối này hay chăng, vị hồng ư này cho biết:

“Trước hết nó là một dấu hiệu cho thấy đường lối mà tính cách trung lập của lănh vực quốc gia liên quan đến nhăn quan về thế giới, sắp sửa được biến đổi thành một thứ ư hệ về tín điều. Chủ nghĩa trần thế không c̣n bảo đảm cho nhiều niềm xác tín nữa, nhưng lấy ḿnh như là một ư hệ áp đặt những ǵ cần phải suy tư và nói năng; chẳng hạn nó không c̣n bảo đảm cho sự hiện diện công khai của Kitô Giáo nữa.

“Tôi tin rằng nó là một hiện tượng khiến chúng ta phải suy nghĩ. Những ǵ dường như bảo đảm cho một thứ tự do chung đang bị biến thành một ư hệ là những ǵ cũng đang tiến đến chỗ giáo điều nguy hại đến quyền tự do tôn giáo”.

Liên quan tới vấn đề tranh đấu để các căn gốc Kitô giáo được công khai nh́n nhận nơi bản Hiến Pháp của Khối Âu Châu, vị hồng y này cho biết: “Chắc chắn vấn đề quan trọng trước hết đó là việc hiện diện của lương tâm chúng ta về pháp lư và luân lư được rơ ràng bảo đảm nơi những lănh vực có tính cách quan trọng hơn, những vấn đề đă từng được đạt tới một phần nào đó.

“Tôi nghĩ rằng người ta đă thực hiện những nỗ lực để làm cho di sản Kitô giáo trở thành những yếu tố đặc biệt nơi bản Hiến Pháp Âu Châu cũng như nơi h́nh thức pháp lư của nó, ở các mức độ thành đạt khác nhau, tùy từng trường hợp.

“Thế nhưng tôi cũng không coi nó là vô dụng hay hoàn toàn sai lầm trong việc nói lên căn tính của Âu Châu nơi Lời Nói Đầu, cũng như trong việc chỉ cần nói nó là ǵ, nó từ đâu tới, và làm thế nào nó trở thành các qui chuẩn phán đoán.

“Tôi cũng xin nói là lập luận cho rằng đường lối này gây ra một cuộc đụng chạm với các tôn giáo khác là thứ lập luận sai lầm. Trái lại, các tôn giáo cảm thấy ḿnh bị tấn công bởi chủ nghĩa duy trần thế của chúng ta.

Trong việc so sánh những thái độ của Hoa Kỳ và Âu Châu đối với những tôn giáo đa dạng, vị hồng y này cho biết: “Tôi nghĩ rằng, căn cứ vào nhiều quan điểm th́ mẫu Hoa Kỳ là một mẫu trần thế khá hơn. Âu Châu vẫn bị sa lầy trong một thứ chủ nghĩa duy trần thế caesaropapism.

“Những người không muốn thuộc về một thứ giáo hội quốc gia đă đến Hiệp Chủng Quốc và có chủ ư kiến tạo nên một quốc gia không áp đặt giáo hội và là một quốc gia không phải chỉ được coi như trung lập về tôn giáo mà c̣n là một nơi cho các tôn giáo có thể nhúc nhích cũng như hoan hưởng quyền tự do về cơ cấu tổ chức chứ không bị đẩy vào lănh vực tư riêng.

“Người ta có thể hiển nhiên học nơi Liên Hiệp Quốc cái tiến tŕnh giúp cho quốc gia giành chỗ cho tôn giáo là những ǵ không bị áp đặt, mà là những ǵ nhờ quốc gia sống động, hiện hữu và có một quyền lực sáng tạo công khai”.

Đề cập tới sử gia Arnold Toynbee, vị hồng ư này cho biết: “Ông ta đă đúng khi nói rằng vận mệnh của một xă hội bao giờ cũng lệ thuộc vào những nhóm thiểu số sáng tạo. Những người Kitô hữu cần phải coi ḿnh là một nhóm thiểu số sáng tạo loại này và đóng góp những ǵ họ có thể để Âu Châu nhờ đó tái nhận thức được cái gia sản được thừa hưởng cao quí nhất của ḿnh mà trở thành hữu dụng cho toàn thể nhân loại”.

“Thiếu Gốc Rễ: Âu Châu, Tương Đối Chủ Nghĩa, Kitô Giáo và Hồi Giáo”

ĐHY Tổng Trưởng Thánh Bộ Đức Tin Joseph Ratzinger và vị chủ tịch thượng viện Ư đồng ư với nhau rằng cần phải có sự hợp tác giữa những người Công Giáo, vô tín ngưỡng và các tín đồ thuộc các tôn giáo khác “để tái nhận thức một nền luân lư chung”.

Hôm Thứ Hai 13/12/2004, trong một cuộc bàn luận chung về các căn gốc Kitô Giáo của Âu Châu, được tổ chức ở Đại Học Viện Lateran, vị hồng y chủ tịch này đă kêu gọi thực hiện việc tái nhận thức “một quan niệm chung về một thứ lư trí làm cho chúng ta hợp lực với nhau”.

Vị chủ tịch Thượng Viện Ư là Marcello Pera, một thần học gia kiêm chính trị triết gia, đă bàn đến những vấn đề hai vị này bàn đến trong một tác phẩm cả hai là tác giả, đó là cuốn "Senza Radici. Europa, Relativismo, Cristianesimo, Islam" (Thiếu Gốc Rễ: Âu Châu, Tương Đối Chủ Nghĩa, Kitô Giáo và Hồi Giáo), do Mondadori xuất bản.

Vị hồng y chủ trương là việc tái nhận thức lề luật tự nhiên là căn bản cho một nền luân thường đạo lư chung: “Chúng ta cần phải học hỏi lại lề luật tự nhiên, có lẽ cần được gọi bằng một danh xưng khác. Thế nhưng, cần phải thấy được những nền tảng ấy để cá nhân hóa những trách nhiệm chung giữa thành phần Công Giáo và thành phần duy thế tục, đặt nền móng cho một hành động chẳng những đáp ứng hành động mà c̣n đáp ứng cả nhiệm vụ và luân lư nữa”.

Vị hồng y này nhắc nhở cử tọa là lề luật tự nhiên biệt lập với đức tin. “Đức tin có thể giúp người ta thấy nó, thế nhưng nó không lệ thuộc đức tin. Những thập niên vừa qua, quyền lực của con người đă phát triển một cách ngoài sức tưởng tượng và khả năng hủy hoại của họ th́ đặc biệt. Tuy nhiên, những khả năng về luân lư của chúng ta lại không tăng tiến. Có một sự bất cân bằng giữa quyền lực thực hiện và quyền lực hủy hoại các khả năng về luân lư. Cái thách đố lớn là ở chỗ t́m cách để chúng ta có thể giúp thắng vượt được cái mất cân bằng này”.

“Giáo Hội xuất phát như một cộng đồng các vị tử đạo chứ không phải như một quốc giáo. Không có một khí cụ nào khác để hướng dẫn dân chúng ngoài quyền lực của niềm xác tín: chính Thiên Chúa là lư trí và là t́nh yêu, v́ tin vào ‘Lời’ Chúa là tin vào một Vị Thiên Chúa đă tạo dựng nên lư trí và đồng thời v́ yêu mà tạo dựng nên”.

“Phải chăng Công Giáo cũng là một lực lượng của thời hiện tại. Câu giải đáp của tôi cũng như câu giải đáp của vị chủ tịch thượng viện đây”, ĐHY cho biết khi trích lại từ tác phẩm cả hai cùng viết, đó là “cây cối cần phải có những gốc rễ”.

“Vấn đề chính yếu ở đây là văn hóa trần thế, khi tách biệt khỏi gốc rễ của ḿnh, th́ trở thành độc đoán và mất đi quyền năng về luân lư của nó. Lư trí trở thành những ǵ có tính cách tác hành và kỹ thuật, mất đi những năng lực về luân lư của nó”, và “không có năng lực về luân lư th́ tự do tự bản chất của ḿnh trở thành một bức hí họa”.

“Ngày nay người ta nghĩ rằng nếu cái ǵ ‘có thể’ làm th́ ‘nó cần phải làm’. Như thế th́ tự do trở thành tuyệt đối và không c̣n qui tắc ǵ về luân lư nữa. Nếu ‘cái có thể làm’ trở thành ‘cái làm’ th́ nhân loại đang tự hủy hoại chính ḿnh và mất đi phẩm giá của nó”.

Theo vị hồng y chủ tịch này th́ cuộc khủng hoảng hiện nay ở Âu Châu rất khác với cuộc khủng hoảng gây ra bởi cuộc cách mạng năm 1968 hay cuộc sụp đổ của khối Cộng Sản Đông Âu cuối năm 1989.

“Sau cuộc sụp đổ của ḿnh liền xuất hiện cái trống rỗng, và giờ đây mọi sự cần phải thực hiện, cần phải dựng xây. Lư trí về luân lư đă bị tắt lịm. Huấn quyền của Giáo Hội hết sức nhấn mạnh đến lư trí của con người, một thứ lư trí có khả năng về luân lư để phản tỉnh trước những mơ màng. Trong quá khứ thật sự là có một thứ lư trí chung. Kitô giáo cần phải xác tín bằng những quyền lực về luân lư của ḿnh, và dĩ nhiên cũng cần phải tôn trọng con người không có cùng một tặng ân đức tin như ḿnh”.

Về phần ḿnh, vị chủ tịch thượng viện Ư tự xưng ḿnh là người vô tín ngưỡng và là nguyên giáo sư triết lư về khoa học ở Đại Học Pisa, đă căn cứ việc phân tích nhận định của ḿnh trên một cái h́nh chụp quang tuyến X về một lục địa Âu Châu đang cảm thấy nôn nao khó chịu ngày nay như sau:

“Ở Âu Châu đang xẩy ra một thứ nôn nao khó chịu về chính trị bị phân chia về những mối liên hệ với Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ, với Do Thái, liên quan tới thái độ cần phải có dính dáng tới nạn khủng bố và t́nh trạng bừng l6n của Hồi Giáo”.

“T́nh trạng nôn nao khó chịu này cũng là t́nh trạng về xă hội nữa: như vấn đề di dân; vấn đề an ninh, vấn đề đa văn hóa được hiểu như là một thứ thu nạp những đơn tử”.

“T́nh trạng nôn nao khó chịu về tri thức, như chủ nghĩa tương đối, một chủ nghĩa chủ trương tất cả mọi thứ văn hóa và văn minh đều tương đương với nhau và không thể được phân loại theo tầm mức quan trọng của chúng; như ngôn từ đúng đắn về chính trị, một thứ ngôn từ mà chữ ‘khá hơn’ bị cấm sử dụng và chỉ được áp dụng cho những thứ tương đương với nhau, cho những món tráng miệng chứ không cho các nền văn hóa, v.v.”

“Cũng xẩy ra cả t́nh trạng nôn nao khó chịu về tâm linh nữa, với cuộc khủng hoảng về căn tính xuất phát trước cả chiến tranh và nạn khủng bố. Âu Châu không biết bảo vệ căn tính của ḿnh, nó không biết tự vệ chính ḿnh. Vấn đề khoan nhượng trở thành dửng dưng coi thường; Âu Châu muốn đối thoại nhưng không biết làm thế nào để phát âm chữ ‘tôi’, cho ḿnh là khôn ngoan và già giặn nhưng lại không c̣n nhận thức được những nền tảng khôn ngoan cần có của ḿnh”.

“Tôi đề nghị một thứ đạo nghĩa dân sự Kitô giáo là những ǵ tất cả chúng ta đều có thể nhận thấy bản thân chúng ta nơi những giá trị chung”.

Ông chủ trương rằng: “Phôi bào là một con người từ khi được thụ thai” và đă lên giọng khi đặt vấn đề về khởi điểm của sự sống nơi phôi bào bằng cách hỏi rằng ai là người quyết định lúc nào sự sống bắt đầu có nơi phôi bào: “Bác sĩ sản phụ khoa ư? Hăng chế dược phẩm ư? Quốc hội ư?”

“Cái nguy hiểm ngày nay đó là chỉ v́ có thể làm được việc này việc kia về kỹ thuật và khoa học mà người ta quyết định làm việc ấy. Có lẽ chỉ v́ một cái ư nghĩ chợt nẩy lên trong đầu mà người ta quyết định rằng ước muốn của họ là đúng, thậm chí nó c̣n trở thành một nguyên tắc tối hậu nữa. Điều này dẫn con người đi đến chỗ làm nhiều điều hết sức vô trách nhiệm”.

Nói với những ai không tin tưởng vào bất cứ một tôn giáo nào, vị chủ tịch này khuyên họ rằng “đừng vội vàng biến những ước muốn thành quyền lợi, và biến những quyền lợi thành những nguyên tắc bất khả xâm phạm”.

ĐHY Ratzinger, nhận định về những lời vị chủ tịch thượng viện Ư nói, đă giải thích thêm rằng: “đối với chúng tôi th́ con người không phải là một sự vật. Con người theo phẩm vị của ḿnh là trên hết”.