Những Qun Ăn Trn Đường Phố Tại Si Gn Trước 75.
ể nhớ lại một thời đ qua ..Nhớ qu SGN năm xưa ..

Part 1: QU MỘT THỜI  (here, before 1975)
Part 2: Saigon Street Food Before 1975 (at the end)
 
 
 
Vn Giang

Lời tc giả: Thn tặng bạn b ti, những người dn Si Gn đ sống cng thời với ti trn mảnh đất thn yu ny, d cn ở lại hay đ đi xa; Những người bạn mới quen v cả những người chưa từng quen biết. Để nhớ về những mn qu tuyệt diệu của tuổi thơ m by giờ chỉ cn lưu lại trong chng ta hương vị ngọt ngo của một thời đ xa mi mi.
 
***
Ti l một người c "tm hồn ăn uống".
Ci thn hnh đều đặn ba vng bằng nhau by giờ l kết quả (hay hậu quả?!) của mấy chục năm miệt mi thưởng thức một cch hết sức nhiệt tnh những mn ngon v chưa ngon của hầu hết những qun hng tiệm ăn to nhỏ lớn b trong lng thnh phố! Ăn trong nh hng my lạnh c nhạc nh nhẹ m dịu mọi người ni năng nhỏ nhẹ lịch sự hay ăn trong một qun nướng ồn o tiếng cụng ly cm cốp cười ni rn trời của mấy ng bợm nhậu, hay ăn nhỏ nhẻ mt mẻ trong một sn vườn cạnh bờ sng bốn bề gi lộng nước lch tch vỗ sng bn sn gỗ dưới chn...
Ti đ ăn cng với bạn b, người thn, người yu v cả với người ght (th dụ như phải đi ăn đm cưới của cảnh st khu vực chẳng hạn!) những mn ăn đ c từ thời xưa hay những mn vừa được sng chế ra lc mới đy, những mn c tn gọi bnh dn hay những mn nghe nghĩ mi chẳng biết l mn g bởi ci tn gọi vừa cầu kỳ vừa b hiểm! C mn ti thch, c mn khng. Nhưng chưa bao giờ c một mn ăn no lm cho ti chợt ngẩn người v một nỗi nhớ nhung lạ lng, đến dường như khắc khoải, như trong một lần gần đy khi đi qua một ngi trường tiểu học nhỏ nằm cạnh một đường ray xe lửa, trong khi đứng chờ bn
cạnh thanh chắn ngang đường ray, giữa tiếng bnh sắt nghiến rầm rập, hnh ảnh hai em b học sinh cng uống chung một chiếc ly nhựa nhỏ nước xi r bất gic lm ti nhớ đến mn qu của tuổi nhỏ ngy xưa, by giờ khng cn thấy bn nữa:
cục đ nhận!
V ti nhớ đến bng hong tha thiết những mn qu hồi ti cn nhỏ, những mn qu của một thời!

 
 
 
Ồ, ni ra th thấy lạ lng, chứ hồi nhỏ quả khng mấy ai l khng m ci vị ngọt lạnh dễ chịu của cục đ nhận m cch lm vừa đơn giản vừa mất vệ sinh của xe nước giải kht bn ở cổng trường!
C lẽ khi ấy kem cy chưa c nhiều, lại mắc khng ph hợp với ti tiền t ỏi của lũ học tr nhỏ chng ti, nn cục đ nhận vừa lạnh vừa ngọt, c mu sắc rực rỡ lại rẻ tiền được hoan nghnh số một!
Người bn hng dng một ci bn bo nước đ bằng gỗ bốn chn c một lưỡi dao bo bằng thp trn mặt đặt cục nước đ ln, bo ra những vụn đ tơi xốp trắng tot đầy ci đĩa nhm nhỏ hứng ở dưới, nhanh nhẹn dng một ci ly nhựa nhỏ hốt đầy đ bo vo ấn chặt như cch ta lm bnh bằng khun, g nhẹ cho cục đ bo đ được nn chặt trong ly rớt ra, vớ lấy chai xi r mu xanh, đỏ hay vng theo yu cầu (xanh l cy l mi Bạc H, vng l Chanh, đỏ l Cam hay Lựu) trn nắp chai xi r bằng nhựa đ đục sẵn một lỗ nhỏ, xịt mấy ci trn cục đ nhận cho nước xi r thấm vo, vừa xịt vừa kho lo xoay trn cục đ cho mu loang đều, c khi cn rưới thm một cht nước chanh muối ln trn nếu được nằn n xin thm.
Đứa học tr trả tiền chộp ngay lấy cục đ nhận ngửa cổ mt lấy mt để vị ngọt lạnh trong lc đứa bạn khng c tiền kin nhẫn chờ kế bn đợi khi cục đ nhạt mu v đ gần hết xi r th được mt k một cht, cứ thế hai đứa nhỏ vừa đi vừa kề đầu chụm vai chia nhau một cục nước đ nhận đ hết cả vị ngọt lẫn mi thơm, chỉ cn trơ ci lạnh v nhạt trn đầu lưỡi bị nhuộm mu!
. .
 
Ở cổng trường tiểu học của ti hồi đ c nhiều hng qu rong lắm.
Mặc d đ c lời dạy khng nn ăn qu vặt nhưng hầu hết học sinh đều vi phạm bởi sức hấp dẫn của những mn qu ny. M ngy xưa th qu bnh cũng chẳng lấy g lm phong ph đẹp đẽ như ngy nay, chỉ những mn đơn giản rẻ tiền m sao nhớ nhung đến thế, hay v trong những mn qu thời ấy cn chất chứa cả một thời trẻ dại hồn nhin chưa biết nghĩ suy g?! Trẻ con ngy nay đi học hầu hết đều được Cha Mẹ đưa đn bằng xe ring, t thấy em no đi một mnh, hng qu lại bị cấm by bn trước cổng nn chẳng cn cảnh l la ăn qu trước khi vo lớp như chng ti ngy xưa. Hồi ti nhỏ, đi học ton l tự đi bộ một mnh, mấy đồng bạc cắc đt ti cứ như muốn nhảy ra khỏi tay trước những mẹt qu by st lối vo trường, thi th đủ mn đủ thức ty theo ma theo vụ:

 
 Đy l hng bnh trng kẹo c b bn hng mặc o nu nhanh nhẹn trở bnh trn bếp than nhỏ trong một ci nồi bầu miệng loe bằng đất nung, vừa thoăn thoắt bẻ bnh mới nướng xong cn đang nng hổi, ko những đường mạch nha dẻo quẹo trn mặt bnh rắc ln nhm dừa nạo trắng muốt rồi gập đi miếng bnh lại, mn qu ny tương đối mắc tiền, chỉ khi no c tiền nhiều một cht ti mới ăn

 
Đy l mẹt hng của một chị cn trẻ tuổi tc bi gọn pha sau gy, bn đủ thứ bnh kẹo xanh đỏ rất ưa nhn:
Những ci bnh bằng bột gạo nướng với đường nhỏ xu trn trn như những ci mc dng để treo mn cửa mu vng cam được xu từng chm vo một sợi dy lc để đeo vo cổ như một sợi dy chuyền, những xấp me ngo bột mu nu đỏ nhỏ cỡ đồng xu ăn với muối ớt chua chua ngọt ngọt, những vin cốm nếp ngo đường trn cỡ nắm tay thơm thơm mi gừng, những cục kẹo đẫm bột hnh khối tam gic mu vng nhạt, những cục kẹo sữa mu trắng đục cắn vo c vị bi bo của đậu phụng rang gi nhuyễn gi bằng giấy mu trắng c chữ mu xanh, những vin kẹo mu xanh mu vng mu đỏ bọc giấy bng kiếng trong thơm mi tri cy, những bịch mứt dừa nhuộm đủ mu, những bịch bnh trng trn nhỏ mu vng đỏ mặn m
 

 
 
Cn ai nhớ vị ngọt cht của những tri Trm  to bằng đầu ngn tay ci mu tm thẫm ăn vo nhuộm tm cả lưỡi cả miệng?
Những tri Nhn Lồng mọc hoang nhỏ cỡ đầu ngn tay t vỏ mu trắng ng với cht xu cơm mỏng dnh ngn ngọt.
Những tri Sung chn đỏ nhn ngon mắt nhưng nhạt pho v ruột đi khi c đầy kiến gi.
Những tri Chm Ruột chua gh răng ăn với muối ớt.
 Những tri Bnh Bt trng giống như tri Mng Cầu Xim nhưng lổn nhổn hạt chua chua Loại tri cy mọc hoang dại trong lm, trong bụi nơi vng ngoại thnh phố được by bn trong những mẹt hng nho nhỏ bn cổng trường thuở ấy đ gợi thm thuồng biết bao đứa học tr nhỏ mỗi lc gh nhn.
 

 
 

  .
V đy nữa, những tri Cc xanh gọt vỏ rồi tch thnh một bng hoa nhiều cnh ngm trong nước Cam Thảo vng, những lt xoi sống ăn với mắm ruốc tm c điểm những khoanh ớt đỏ thắm, chm tri Trường trng giống như những tri Vải t hon vỏ mu đỏ nu, những chm tri Sai vỏ đen nhung với lớp ruột mu vng cam c ci hạt dẹp dẹp nho nhỏ trng giống như .. một con ve ch lớn!
V Thơm xẻ miếng, v Đu Đủ, Mận, Mt by trong một ci tủ nhỏ bằng knh c đặt cục đ ướp lạnh.
 
.
Ti khng biết ăn Mi.
Thứ tri cy di ngoằng v cứng ngắt ấy khng ngờ l hậu thn của những bng hoa đỏ thắm xinh đẹp vẫn mọc dọc bờ sng nhiều nh ở miền ty Lục Tỉnh.
Tri Mi hơi giống tri Phượng nhưng to hơn, cũng c vỏ mu nu đen.
Khi ăn phải hi phơi kỹ trn nc nh cho kh, dng dao chặt thnh từng khc ngắn, vạt hai bn vỏ tri cho lộ ra lớp hạt xếp đều đặn dnh liền nhau bởi một lớp cơm mu nu đen như nước mu kho c, v ci mi thum thủm của n th thật kh tả! Ti chịu!
Chỉ nghe đ muốn bịt mũi chạy xa, vậy m bọn bạn ti cứ mua từng khc gặm ngon lnh, cn cẩn thận mt cho bằng hết những chiếc hạt ấy, nghe kể rằng ngọt nhưng hơi cht ăn mi khng chn!


 .
 
Ti rất thch đến bn thng xe lm bắng sắt trn của ng hng
Kẹo Bng Gn. Ở giữa tm vng trn c một ci li nhỏ, mỗi khi ng bn Kẹo cho vo đ t đường ct trắng, vừa đạp ci bn đạp cho vng thng trn quay th lớp đường ko tơ hiện ra cng lc cng nhiều, đưa đi đũa quơ quanh một vng thnh một lớp bng gn xốp mịn nhn thật đẹp mắt, cho vo miệng lớp bng ấy tan nhanh để lại vị ngọt ram rp trn đầu lưỡi như một cht tiếc nuối. Hng kẹo ko th lc no cũng c quay số, số bao nhiu th được trng bấy nhiu kẹo, nhưng hễ số kẹo cng nhiều th ng hng kẹo ko lại ko nhỏ cy kẹo thm một cht, rốt cuộc nếu gộp tất cả số kẹo trng thưởng vo chung th c lẽ vừa bằng một cy kẹo mua bằng tiền khng quay số m thi!
.
Cn hng kem cy.
 
Ngy xưa chng ti gọi l hng C Rem .
Người bn Kem c hai bnh thủy để cn đối hai bn boọc ba ga một bn đựng kem cc mi như Va ni, Sầu Ring, Dừa một bn đựng kem đ với cc mu xanh đỏ vng tượng trưng cho Cam, Chanh v Bạc H.
Mỗi khi bn, ty theo gi tiền người bn sẽ dng dao cắt cục kem lớn nhỏ khc nhau, dng một que nhỏ ghim vo miếng kem m đưa.
Một loại kem khc, thứ ny mắc tiền hơn, m người ta thường bn trong tiệm nhưng cũng c những xe đẩy bn trước cổng trường, l loại kem mc bằng muỗng trn để ln trn những ci bnh bột mỏng hnh loe di như một đi hoa xinh xắn c đủ cc mu vng xanh trắng, rưới ln trn khi th một t đậu phụng rang gi nhuyễn với một cht sữa đặc c đường, khi th một cht xi r xanh xanh đỏ đỏ.
Trẻ con khng thch ăn kem ly, phải đứng tại chỗ m ăn, mất th giờ; vừa đi vừa ăn ngon m nhanh hơn. Hm no c tiền kha kh một cht th mua hẳn một ci bnh m ngọt kẹp mấy cục kem c rưới sữa v rắc đậu vo th quả l ngon hết chỗ ch!

.

Buổi sng đến trường sớm m chưa ăn sng ở nh, đ c hng xi của b hng với hơi nng nghi ngt bốc ln km theo mi thơm hấp dẫn!
B hng lấy một miếng l chuối cỡ hai bn tay xo, đặt ln trn đ một miếng bnh trng phồng cỡ bn tay, thường c hai loại xi l xi đậu xanh v Xi Nếp than, ai muốn ăn g th b sẽ xới xi ấy ln trn miếng bnh phồng, trt một lớp nhưn đậu xanh nấu chn tn mịn ln, rưới một muổng mỡ hnh c lẫn mấy miếng tp mỡ bo ngậy, rắc một lớp đường ct trắng v sau cng l chan ln một muổng nước cốt dừa.
Xi được gi chặt lại sao cho miếng bnh phồng bọc kn hết như một lớp vỏ bnh, cắn vo vừa bi vừa bo, thơm ngon lm sao!
Cạnh đ lại c b cụ người Bắc mặc o vải trắng đầu vấn khăn nhung by một thng bn xi La hay cn gọi l Xi bắp, cụ c hm răng đen nhnh với miệng cười hiền từ, thoăn thoắt x l gi những gi Xi bắp với những hạt Bắp mu trắng đục hầm mềm v những hạt nếp dẻo thơm phức, cũng l đậu xanh nấu chn nhưng đậu của xi Bắp th gi tơi thnh một lớp bột kh rắc ln trn, chan vo một muổng nhỏ hnh tm bo mỏng phi vng rồi sau cng l một muổng muối đường.
 

.
t tiền hơn đ c hng khoai luộc. Cũng tỏa khi nghi ngt nhưng giản dị hơn, chỉ một nồi hay r nhỏ đặt trn bếp lửa, ny l khoai lang B vỏ nu đỏ ruột vng, khoai lang Dương Ngọc vỏ hồng tm ruột tm nhạt, cả khoai lang trắng ruột trắng như bột, khoai Đ Lạt th củ nhỏ m ốm nhưng mật tươm cả ra ngoi vỏ, lu lu mới thấy bn. Khoai M (Sắn) th cắt thnh từng khc xếp ngay ngắn bn cạnh những củ khoai M Tinh (c người cn gọi l khoai Bnh Tinh) v
 củ Chuối (Dong Riềng) v những củ Từ vỏ vng nhạt hay những
 củ khoai Mn trn trĩnh.

.
 

Cũng l khoai m, nhưng
khoai m quết dừa
lm bằng những củ khoai bột tn nhuyễn, trộn thm xc dừa kh nạo v đường ct trắng, thm cht muối đậu, gi trong l chuối, c thể dng l cy Dứa dại cắt ngắn từng khc thay cho muổng xc ăn, hay nắm lại thnh nắm như nắm xi m ăn; vừa ngọt, vừa bi.
Lại thơm v bo của dừa kh trộn lẫn, ngon khng biết tả sao cho vừa!
 

.
 
Khoai m mi ra lấy bột đem lọc kỹ, để ro sẽ cắt thnh sợi di m dẹp, hấp chn rồi cũng trộn chung với dừa kh nạo nhuyễn l sẽ thnh mn
 bnh tằm khoai m trộn dừa, muốn c mu sắc hồi đ người bn khng dng mu ha chất m lấy mu xanh của l dứa, mu tm của l cẩm, mu đỏ của tri gấc chn, nn những sợi bnh tằm ăn vo mỗi mu c một mi thơm ring biệt, v vậy ăn t ngn hơn.
 

.
 

Hồi đ trước cổng trường ti c một b gi người Tu m mọi người thường gọi l Thm Xẩm bn bnh ướt rất ngon.
  Bnh ướt của người Tu khc bnh ướt của người Việt ở chỗ bnh họ trng dầy hơn, lại thoa ln trn một lớp mỡ c hnh l xắt nhỏ rồi cuộn lại thnh từng cuộn dẹp, ăn với nước mắm pha long v gi trụng. B Tu gi ấy quanh năm chỉ thấy mặc một chiếc o vải mu đen bạc phếch, một chiếc quần ngắn trn mắt c b ống v một đi giy vải đen c thu đ cũ mm.
Tc b cắt ngắn tới ngang cổ, ci một chiếc lược sừng đ bng lộn v thời gian. Mặc cho lũ chng ti tu tt hối thc b gi vẫn chậm chạp cắt bnh, lấy rau, rt nước mắm, rửa đĩa, thu tiền, những động tc chậm chạp của tuổi gi v đi mắt một m hum hp như thuộc về một nơi chốn khc, khng phải l ci nơi ồn o nhộn nhịp của một cổng trường đang giờ sắp mở cửa.
 

. .
Ci bnh tm ăn chung với bnh ướt của b Tu gi cũng ngon lạ lng.
Kh giống với bnh Cng của Sc trăng, nhưng khng c tm, cũng khng c gi, tuy gọi l bnh tm nhưng chỉ c đậu xanh hột được hấp chn v bột gạo, chin vng thnh những ci bnh trn xốp, ăn khng biết chn.
Cng một thứ ăn với nước mắm như bnh ướt l huyết heo hấp.
Những miếng huyết heo vung vức cỡ lng bn tay mu đỏ nu được hấp chn rải ln trn từng lớp mỡ hnh xếp đầy trong chiếc nồi được ủ nng bằng mấy lớp bao bố dầy cộm. Người bn dng dao cắt miếng huyết heo thnh từng lt, cho thm mỡ hnh, gi trụng v một nhm rau thơm cắt nhỏ, chan nước mắm ln, thế l xong! Nhưng mn qu ny ăn mau ngn, nn người bn hng, một ng gi mặc o quần mu nu, đầu đội mũ cối nhựa trắng, chở chiếc nồi trn yn sau chiếc xe đạp cọc cạch cũ kỹ, lu lu mới gh qua cổng trường, dựng chiếc xe đạp vo một gc tường quen thuộc, vừa ph ph điếu thuốc vấn vừa chờ đợi đm khch hng nhỏ tuổi.
 
.
Cũng bn hng trn xe đạp v cng l đn ng bn hng l
mn gỏi kh b. Trong chiếc thng một mặt c knh đựng đầy ắp những sợi đu đủ xanh bo mỏng, kh b mu đen snh cất trong một ngăn tủ nhỏ, chai giấm trắng, chai nước tương đen, chai nước ớt mu đỏ xếp cạnh chồng đĩa nhm nhỏ, nắm đũa nhm chiếc cong chiếc thẳng cắm trong một ống đựng treo lủng lẳng, ng hng gỏi c một chiếc ko sắt đen v to vừa dng để cắt kh b, vừa dng nhắp thnh những tiếng đều đều bo hiệu thay cho tiếng rao mời.

 
 
 
Ci đĩa nhm trầy trụa v trẹt lt của ng hng gỏi chỉ được trng qua nước rồi lau vội bằng một ci khăn mu cho lng sau khi c khch ăn xong, lại được bốc đầy c ngọn nắm đu đủ bo, vi sợi kh b nhỏ xu cỡ đầu que dim đặt kho lo ln trn, một cht rau thơm thi sợi v một nhm đậu phọng rang vng gi dập, chan đẫm nước giấm v nước tương, thm cht ớt đỏ cay cay, chng ti vừa ăn vừa xut xoa xin thm giấm, thm nước tương, ăn hết đu đủ hp cạn hết cả nước giấm m vẫn cn thấy thm thm!
Bnh m tương cũng l mn qu được bọn học tr chng ti chiếu cố tận tnh v rẻ m lại ngon; chỉ c một khc bnh m khng xẻ ra, rưới một muổng tương đen, một muổng tương đỏ, thứ tương người ta vẫn dng để ăn phở nhưng c lẽ người bn đ cho thm t đường cho dịu bớt, v thm t bột cho snh lại, gắp vo một t đồ chua lm bằng củ cải trắng v c rốt cắt sợi ngm giấm đường l c một mn vừa ngon vừa no bụng.
Nếu c tiền th ăn  Bnh m b, b lm bằng da heo cắt sợi nhuyễn, thm cht thịt đi heo chin cắt nhỏ như que tăm, trộn một cht thnh gạo rang vng cho thơm, bnh m b ăn với hnh l xắt nhỏ phi chn chung với tp mỡ, chan nước mắm chua ngọt, ngon hơn bnh m tương một bậc, v cũng mắc tiền hơn!
 
 Bắp
th c hai thứ, bắp luộc đựng trong thng ủ tấm bng trn, hơi nng bốc ln cng với mi l dứa thơm phức, những tri bắp vỏ ướt nước nng hổi cầm bỏng cả tay, x lớp vỏ như những lần lụa mỏng mềm mại pha trong cng l lớp hạt vng rực đều đặn hiện ra trng thật bắt mắt, hạt bắp luộc dẻo v ngọt, nếu ăn bắp non th ci ci bắp mềm m ngọt khng thua g ma hấp.
 Bắp nướng th phải ngồi đợi một bn ci bếp than lm như một ci mng chữ nhật nhỏ của b hng, chờ lớp vỏ ngoi chy đen một phần, b mới bc hết ln vỏ bắp ra để những hạt bắp được nướng chn trn lửa từ từ trỡ sang mu vng ruộm, rồi vng chy, mi bắp nướng thơm lừng tỏa ra trong khng kh, x một miếng vỏ bắp bọc lấy ci cuống tri bắp nướng dốc ngược đầu xuống một chn mỡ hnh đặt cạnh bếp, dng một đoạn sống l chuối chẻ dập đầu thoa đều mỡ hnh ln khắp tri bắp, mi thơm của bắp v mỡ hnh lm chng ti nuốt nước miếng thm thuồng, cầm vội vng tri bắp nng hi hổi trn những ngn tay lng ngng v gặm hối hả, vị mặn m của mỡ hnh c lẫn vi miếng tp mỡ dn dn, hạt bắp vừa cứng vừa dẻo, nhồm nhom một ci đ thấy chỉ cn trơ lại ci ci kh khốc v duyn!
 

 .
>
.
By giờ t thấy bn
đậu đỏ bnh lọt, thứ qu ngon m mắc tiền hơn đ nhận xi r, vẫn bn trước cổng trường trn những chiếc xe đẩy bằng nhm sng long thuở no. Trong những chiếc thẩu trn xếp thnh dy người ta đựng no l đậu xanh hấp chn mu vng đậm đ, no l đậu đen chn bở, đậu đỏ đều hạt, đậu Mỹ mu trắng hạt to như đầu ngn tay ci,v một ci thẩu đầy những sợi bnh lọt mu trắng trong v dai ngập trong nước đừa đục mu sữa, lại c cả hạt lấm tấm như những chm trứng Ếch t hon c lẫn những tảng nhỏ Lười Ươi nu như mu mận chn, nước đường thắng kẹo đựng trong hũ thủy tinh trong được mc bằng một ci muổng đặc biệt lm bằng nửa quả M U kh cắm trong một cy đũa tre di.
Đ lu lắm ti khng cn thấy ai bn Bng Cỏ với Hột Lựu.
Hnh như mn ăn ny, cũng như mn ma hấp, ma ghim đ lặng lẽ biến mất tự lc no chẳng ai hay biết.
 Ma hấp th thường l một người đn ng trung nin đẩy xe ba bnh rao bn trn đường phố vo khoảng tối khuya, tiếng rao "Ma hấp" ko di hơi ngn nga v nh sng chập chờn của một ngọn đn dầu nhỏ thắp trong chiếc lồng đn vung thường gợi nhớ vo những tối trời tạnh mưa, khng kh ẩm v lạnh m mi thơm ngọt ngo của những cy ma nng hổi khi mở nắp chiếc vung to lớn của ng hng ma lan tỏa trong khng gian thật l dễ chịu. ng hng Ma hấp c một ci bo to với một bn thn bo l dao bn ngt. Những khc ma mu nu tm hay vng mơ được hấp chn trong một loại nước c vị thuốc Bắc xếp đầy trong một ci thng sắt to đặt trn bếp than chy m ỉ để giữ cho nước trong nồi lc no cũng nng gi, khi c người mua ng dng bo rc sạch vỏ rồi nhanh nhẹn trỡ lưỡi dao tiện thnh từng khẩu ma ngắn v đều nhưng khng tiện đứt hẳn m vẫn cn dnh vo nhau, ma hấp ăn thơm v mềm, người gi răng yếu cũng c thể ăn được. Ma ghim th chỉ l ma thường, rc vỏ, bỏ mắt v tiện ra thnh những lng ngắn nhỏ cỡ một đốt ngn tay, ghim vo trong một đoạn tre ngắn được chẻ ra nhiều thanh nhỏ ở một đầu thnh ra một bng hoa ngộ nghĩnh xo trn người ta thường bn trước cửa rạp ht hay rạp xi n hồi đ. Ma by giờ người ta đựng trong bịch nylon, tuy cũng tiện trn nhưng nhn tẻ nhạt chứ khng xinh xắn hấp dẫn như ma ghim thuở đ!
 
. .
Bng Cỏ th đặc biệt hơn, trng giống như Sương Sa nhưng hơi mềm mnh, v lại thơm ngon hơn nhiều. C lẽ tuổi nhỏ với khẩu vị đơn giản v đồng tiền c hạn nn mn no hồi xưa mnh ăn đều thấy ngon lạ ngon lng, hay bởi v những mn ăn thời ấy cn chất chứa cả một khung trời k ức m đềm dịu ngọt nữa m by giờ cho dẫu c ăn bất cứ mn g mnh cũng thấy khng thể snh bằng? nhưng mn Bng Cỏ th quả l hơn đứt Sương Sa hay Thạch của người Bắc, Đng Sương của người Trung. Bng Cỏ hnh như l xuất xứ từ bn Tu, cch lm cũng kh lạ, phải ngm nước một đm cho nở rồi mới cho vo trong một ci bao vải dy (gọi l bao bồng bột) cng với một vi (bao nhiu?) tri chuối Xim chn, nhồi lấy nước sền sệt pha chung với nước l sao cho vừa đủ lượng nước cần dng, cho vo thau để yn trong mấy giờ sẽ đng lại như Sương Sa nhưng mềm v dẻo hơn, dng ci muổng như ci v xới cơm nhưng dẹp v mỏng hơn vt nhẹ thnh từng miếng mỏng cho vo ly, ăn với bột m tinh cắt nhỏ vung vức pha mu hồng đỏ luộc vừa chn cn ci ngi bột trăng trắng nhỏ xu trng giống như những hột Lựu tươi vừa tch ra khỏi tri chn cy (vậy nn mới được gọi tn l Bng Cỏ Hột Lựu), chan nước đường thắng kẹo v nước cốt dừa bo ngậy, thm vo cht dầu chuối đựng trong ci ve nhỏ xu m thơm lừng. Đi khi người ta cn bn chung với Sương So v Sương Sm, một thứ mu đen c mi hi nhẹ của thuốc Bắc, một thứ mu xanh biếc của l cy với những đm bọt nhỏ pha trn mặt, ăn cng với đường ct trắng lạo xạo trong miệng v những vụn đ bo mt lạnh.
 

 . .

Lớn thm một cht, vo Trung Học, ti nhớ tới những xe bn
B Ba trước cổng trường, người bn thoăn thoắt gi những cuốn nhỏ bnh trng c t củ sắn v c rốt thi sợi xo chn giữ nng trong một ci thau nhỏ đặt trn bếp lửa, cho thm vi lt Lạp Xưởng mỏng tanh, một t tp ruốc chấy vng nhuộm đỏ, c khi một t trứng chin vng cắt sợi, một l S lch, vi ngọn rau thơm, ăn với tương ngọt v tương ớt c t đồ chua, một t hnh phi dn v một t đậu phọng rang gi dối.
Cuốn B Ba ngọt th chỉ l một cuốn bnh bột mỏng gi cy kẹo dn v t dừa nạo sợi, rắc t m rang vng, chỉ tiện ở chỗ c thể cất vo trong cặp dnh ăn trong giờ ra chơi, cn th chẳng c g đặc biệt!
 

 .
 .
Xi r kem khc với kem ly, v c cả đ bo v nước xi r trộn chung với mấy muổng kem thnh một thứ vừa dng để mc ăn vừa c thể uống như nước được, c thấy bọn học tr xm quanh hối thc b hng th mới thấy mn qu ny được ưa chuộng ra sao.
 Ya ua cũng c thể ăn theo cch ny, chung với đường v đ gọi l ya ua đ.
Sinh tố bịch th lm bằng cc loại tri cy cho vo my xay nhuyễn, thm đường thm nước thnh một loại thức uống ngon lnh cho vo bịch ny lon nhỏ cột chặt bỏ tủ đ cho đng cứng lại, bọn con gi chng ti vẫn thường mt một đầu bao mt như mt đ nhận mặc cho bọn con trai trn mắt thm thuồng m giả vờ tru chọc.

 . .
 
Những quả
ổi luộc ngm trong nước cam thảo mu vng lun l mn hấp dẫn ti hơn cả Me v C Na ngm. Xẻ đi tri Ổi ra, mu ruột vẫn trắng ng v dn tan, nhưng lớp vỏ ngoi lại hơi mềm v ngọt mi cam thảo, trt ln một lớp muối ớt cay cay th thật l tuyệt! Me th dn v đ được lấy sạch hột, C Na hơi cht m chua chua, trời ơi cn Xoi sống th cắn miếng no biết miếng đ, Chm ruột chỉ nhn thi đ ứa nước miếng v thm, Cc chn tri vng lườm v thơm nức mũi. Những mn tri cy ngm ấy được gi trong mấy tấm l chuối xanh rờn, một gc l nhm muối ớt đỏ tươi ngon lnh, buổi trưa trời nắng đổ lửa hay buổi sng rt nhẹ chng ti đều chiếu cố tận tnh như nhau!
Vậy m chẳng thấy đứa no đau bụng đau bo g, ấy thế mới lạ!
 
 . .
 
Cn
hng Ph Lấu trn đường Pasteur, nơi c xe nước ma Viễn Đng nổi tiếng một thời với những cy tăm tre xin vo từng xu nhỏ gan, lưỡi, tim ph lấu mu nu đen thơm phức vừa miệng đặt trong mấy ci đĩa nhm by trn một mẹt hng c bốn chn gc cho, m ti đ đi ăn cng với người bạn trai đầu tin. Ly nước ma mt lạnh hơn cả những cu chuyện thủ thỉ khng đầu khng đui tuổi học tr nhớ lại vẫn cn cảm thấy ngọt ngo. Hẻm Casino SaiGon c hng Bn chả v bnh cuốn Thanh Tr một ngy no đ dung dăng dung dẻ cng cc bạn vo ăn sau khi mỏi chn mỏi mắt khắp phố phường, trong Crystal Place hay trong P***age Eden. Hiệu kem Pole Nord nằm bn thương x Tax
với một dy ki ốt hoa tươi trn đường Nguyễn Huệ một tối no ti nhận từ tay người bạn trai sắp theo tu đi xa một bng hồng mu đỏ thắm với bn tay ấm p n cần.
Qun cơm B cả Đọi nằm trn một căn phng nhỏ thấp su trong hẻm với những mn ăn được dọn ra trn chiếc đi văng bng gỗ bng mu thời gian, những mn ăn quen thuộc như bữa cơm thường ngy gợi nn cảm gic gia đnh cng ăn với bọn bạn l sinh vin miền Trung vo SaiGon trọ học.
 
 
Vậy m thoắt ci đ mấy mươi năm!
Những mn ăn ti đ ăn trong cả một thời ấu thơ cng với bạn b, những mn ăn ti đ chia sẻ cng với những người thn thương một thuở, by giờ c mn vẫn cn by bn đu đ trong thnh phố, c mn đ lu lắm chẳng cn nhn thấy lại.
Nhưng cng với thời gian tri qua, v mọi điều đ thay đổi, ti mi mi sẽ chẳng bao giờ cn c thể thm một lần nữa nếm được ci hương vị ngọt ngo tuyệt diệu của những mn qu ấy, cho d c tha thiết ước ao, hay thm thuồng mong đợi đến thế no!
Như c lần ti đ by tỏ cng một người bạn t tuổi hơn nhiều, v lại khng cng sinh ra, lớn ln trong cng một hon cảnh sống, về những mn ăn ở một nơi m c đ đến, nghe ca tụng nhưng thất vọng lc nếm thử, rằng ci hương vị trong k ức của mỗi một người khi ăn một mn ăn no l hương vị rất đặc biệt chỉ ring người ấy mới cảm nhận được, gi ghm cả những ngọt ngo của qu khứ v kỷ niệm, m khng phải ai cũng c thể sẻ chia.
Nhớ lại những mn ăn một ngy no, l ti nhớ lại biết bao l m i v dịu ngọt, m những mn qu tuy tầm thường b nhỏ ngy xưa ấy, cho dẫu chỉ l qu của một thời, nhưng lại l một thời của những thng ngy yn vui mi mi trong tm tưởng, m những khoảnh khắc qu bu ấy th mi mi ti chẳng bao giờ c thể ngui qun.

Vn Giang
 

Part 1: QU MỘT THỜI  ( before 1975, up above)

Part 2: Saigon Street Food Before 1975 (at here to the end)

Vn Giang

Lời tc giả:
Thn tặng bạn b ti, những người dn Si Gn đ sống cng thời với ti trn mảnh đất thn yu ny, d cn ở lại hay đ đi xa; Những người bạn mới quen v cả những người chưa từng quen biết. Để nhớ về những mn qu tuyệt diệu của tuổi thơ m by giờ chỉ cn lưu lại trong chng ta hương vị ngọt ngo của một thời đ xa mi mi.
***
Xe kh mực nướng :
 
Xe kh mực nướng , trai coc chua....
 
Gnh tri cy cc loại:
 
 
Xe b ba :
 
 
Ph lấu :
 
 
Bnh m ph lấu :
 
 
Bnh m nng hổi :
 
 
Xe nước ma :
 
 
Cho g :
 
 
Cc chẻ , ma :
 
 
Đ bo xi r :
 
 
Bnh canh:
 
 
Hng rong :xoi xanh ,sơri chua ngot....
 
Hu-tieu mi. hoanh thanh....
 
xi g ..đy
 
 
bn thịt nướng ..đy
 
 
kh mực ..đy
 
 
tri cy ướp lạnh ..đy
 
 
bn riu ..đy
 
 
bn măng.đy
 
 
ma ghim ..đy
 
 
rau m nước ngot..đy
 
Tap hoa, tap dich
Bia 33 & bia trai thom
 
Gỏi kh b