Bài 13 – 31/1/1996:  

Lời Tiên Tri của Isaia được nên trọn nơi việc nhập thể

1.     Khi bàn đến hình ảnh Mẹ Maria trong Cựu Ước, Công Đồng Chung Vaticanô II (ở Hiến Chế Lumen gentium, khoản 55) đã đề cập tới đoạn văn nổi tiếng của Tiên Tri Isaia, một đoạn văn đã gây chú ý đặc biệt cho các Kitô hữu thời sơ khai: “Này đây một trinh nữ sẽ thụ thai và sinh một người con trai, và sẽ gọi tên Người là Emmanuel” (Is 7:14).

Trong biến cố thiên thần truyền tin, vị đã kêu gọi Thánh Giuse hãy nhận lấy Maria làm vợ của ngài, “vì Đấng được thụ thai nơi bà là bởi Thánh Linh”, Thánh Mathêu đã cống hiến cho lời tiên tri này một ý nghĩa Kitô học và Thánh Mẫu. Thật vậy, thánh ký viết thêm rằng: “Tất cả những điều này xẩy ra là để làm trọn những gì Chúa đã phán qua vị tiên tri: ‘Này đây một trinh nữ sẽ thụ thai và hạ sinh một người con trai, và tên Người sẽ được gọi là Emmanuel’ (nghĩa là Thiên Chúa ở cùng chúng ta)” (Mt 1:22-23).

2.     Theo bản văn Do Thái thì lời tiên tri này không minh tường báo trước cuộc hạ sinh trinh nguyên của Đấng Emmanuel: từ ngữ được sử dụng (almah) chỉ có nghĩa là “một phụ nữ trẻ”, không nhất thiết phải là một trinh nữ. Hơn nữa, chúng ta biết rằng truyền thống Do Thái không chủ trương việc trọn đời đồng trinh, cũng như chưa từng diễn tả ý nghĩ về vai trò trinh mẫu.

Chính Chúa sẽ ban cho các người một dấu hiệu

Tuy nhiên, theo truyền thống Hy Lạp, từ ngữ Do Thái ấy được dịch thành “parthenos”, “đồng trinh”. Nơi sự kiện này, một sự kiện dường như chỉ là một tính chất chuyên biệt của vấn đề dịch thuật, chúng ta cần phải nhận thấy một hướng chiều huyền nhiệm được Thánh Linh hiến cho những lời của Tiên Tri Isaia để sửa soạn cho việc hiểu được việc hạ sinh ngoại thường của Đấng Thiên Sai. Việc chuyển dịch chữ này thành “trinh nữ” được giải thích bởi sự kiện là đoạn văn của Tiên Tri Isaia sửa soạn một cách hết sức long trọng cho việc loan báo biến cố thụ thai này và trình bày nó như là một dấu hiệu thần linh (Is 7:10-14), khơi lên niềm trông đợi một cuộc thụ thai ngoại thường. Vậy, không có gì là ngoại thường đối với một người phụ nữ trẻ trung thụ thai một người con trai sau khi giao hợp với chồng mình. Tuy nhiên, lời tiên tri này không nói năng gì tới người chồng. Bởi vậy mà vì vấn đề được trình bày như thế đã gợi ý cho việc giải thích như vậy được cống hiến sau đó trong bản Hy Lạp.

3.     Theo bối cảnh nguyên thủy thì lời tiên tri Isaia 7:14 này là đáp ứng thần linh cho việc tiếu đức tin nơi Vua Ahaz, vị, bị đe dọa bởi cuộc xâm chiếm của các quân quốc thuộc các vua lân bang, đã tìm cách cứu mình và vương quốc của mình nơi việc bảo vệ của Assyria. Để khuyên vua hãy đặt niềm tin tưởng của mình nơi duy một mình Thiên Chúa và loại trừ đi việc nhúng tay rùng rợn của Assyrian, tiên tri Isaia đã thay Chúa kêu gọi vua thực hiện một tác động tin tưởng vào quyền năng của Chúa: “Hãy xin Chúa là Thiên Chúa ngươi một dấu hiệu”. Trước sự chối từ của vua, vì ông thích tìm kiếm sự cứu độ nơi việc trợ giúp của loài người, vị tiên tri đã công bố một tiên báo vang lừng: “Vậy hãy nghe đây, hỡi nhà Đavít! Ngươi làm phiền con người không đủ hay sao mà còn làm phiến đến cả Thiên Chúa của tôi nữa? Bởi thế, chính Chúa sẽ ban cho ngươi một dấu hiệu. Này đây một trinh nữ sẽ thụ thai và hạ sinh một người con trai, và sẽ gọi tên Người là Emmanuel” (Is 7:13-14).

Việc loan báo dấu hiệu về Emmanuel, “Thiên Chúa ở cùng chúng ta”, bao gồm lời hứa hẹn việc Thiên Chúa hiện diện trong lịch sử, một lịch sử sẽ đạt được trọn vẹn ý nghĩa của nó nơi mầu nhiệm Nhập Thể của Lời. 

4.     Trong việc loan báo việc hạ sinh kỳ diệu của Emmanuel, dấu hiệu người nữ thụ thai và hạ sinh cho thấy một ý hướng nào đó trong việc liên kết người mẹ này với số phận của người con – một hoàng tử được ấn định thiết lập một vương quốc lý tưởng, vương quốc “thiên sai” – cũng như cống hiến một thoáng nhìn về một dự án thần linh, một dự án đề cao vai trò của nữ giới.

Thật vậy, dấu hiệu này chẳng những là người con, thế nhưng việc thụ thai ngoại thường sau đó nơi cính việc hạ sinh cho thấy một biến cố tràn đầy hy vọng, một biến cố nhấn mạnh tới vai trò chính yếu của người mẹ.

Lời tiên tri về Emmanuel cũng cần phải được hiểu theo chiều hướng được mở ra trước lời hứa với Đavít, một lời hứa chúng ta đọc thấy trong Quyển Thứ Hai Sách Samuel. Ở đó, tiên tri Nathan hứa với vị vua này hồng ân của Thiên Chúa đối với giòng dõi của vua: “Người sẽ xây dựng một nhà cho danh Ta, và Ta sẽ thiết lập ngôi báu cho vương quốc của Người. Ta sẽ là Cha của Người và Người sẽ là con của Ta” (2Sam 7:13-14).

Thiên Chúa muốn hành sử vai trò thân phụ của mình đối với giòng dõi của vua Đavít, một vai trò sẽ tỏ hiện trọn vẹn đích thực ý nghĩa của nó nơi Tân Ước với Việc Nhập Thể của Con Thiên Chúa trong nhà Đavít (cf. Rm 1:3).

5.     Cũng tiên tri Isaia, trong một đoạn rất quen thuộc khác, đã xác định bản chất ngoại thường của việc Emmanuel hạ sinh. Đây là những lời của vị tiên tri: “Một con trẻ đã được sinh ra cho chúng ta, một người con trai đã được ban cho chúng ta; và Người sẽ đảm nhận việc cai trị, và Người sẽ được gọi là ‘Cố Vấn Kỳ Diệu, Thiên Chúa Toàn Năng, Người Cha Vĩnh Cửu, Hoàng Tử Thái Bình’” (9:5). Như thế, lời tiên tri này diễn tả, theo một loạt tên gán cho con trẻ, những phẩm tính nơi vai trò vương giả của Người: khôn ngoan, toàn năng, từ phụ, kiến an.

Người mẹ không còn được đề cập đến ở đây, thế nhưng việc tuyên dương người con, Đấng mang lại cho con người tất cả những gì họ có thể hy vọng nơi vương quốc thiên sai này, cũng được phản ảnh nơi người nữ thụ thai và hạ sinh Người.

6.     Lời tiên tri nổi tiếng của Mica cũng ám chỉ đến việc hạ sinh của Emmanuel. Vị tiên tri này nói: “Thế nhưng ngươi, ôi Bethlehem Ephrathah, ngươi nhỏ bé trong các chi họ ở Giuđa, từ ngươi sẽ xuất phát cho Ta một vị cai trị Yến Duyên (Israel), vị có nguồn gốc từ xa xưa, từ những ngày cổ thời. Bởi thế, Chúa sẽ bỏ mặc các chi tộc này cho tới khi người nữ quằn quại sinh con…” (5:1-2). Những lời này âm vang niềm mong đợi một cuộc hạ sinh đầy những hy vọng thiên sai, một cuộc hạ sinh, một lần nữa, vai trò của người mẹ được nhấn mạnh, người mẹ hiển nhiên được tưởng nhớ và trở nên cao sang nhờ biến cố diệu kỳ mang lại niềm vui và ơn cứu độ.

Lời tiên tri dọn đường mạc khải cho vai trò trinh mẫu

7.     Vai trò trinh mẫu của Mẹ Maria được sửa soạn một cách tổng quát hơn bằng lòng quí mến của Thiên Chúa đối với thành phần thấp hèn và thành phần nghèo hèn (cf. Lumen gentium, n. 55).

Nhờ thái độ của họ đặt tất cả niềm tin tưởng của mình vào Chúa, họ cho thấy trước ý nghĩa sâu xa về đức đồng trinh của Mẹ Maria. Bằng việc từ bỏ tính chất dồi dào phong phú của vai trò làm mẹ loài người, Mẹ đợi trông từ Thiên Chúa tất cả hoa trái nơi đời sống của Mẹ.

Bởi vậy Cựu Ước không chất chứa một loan báo chính thức về vai trò trinh mẫu, một vai trò chỉ trọn vẹn được mạc khải nơi Tân Ước. Tuy nhiên, lời tiên tri của Isaia (7:14) đã dọn đường cho việc mạc khải mầu nhiệm này và đã được dịch như thế nơi bản dịch Hy Lạp Cựu Ước. Bằng việc trích dẫn lời tiên tri được chuyển dịch ấy, Phúc Âm Thánh Mathêu loan báo việc hoàn toàn nên trọn của nó qua việc thụ thai của Chúa Giêsu trong cung lòng trinh nguyên của Mẹ Maria.

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL,

Chuyển dịch từ L'Osservatore Romano Weekly Edition in English 7/2/1996, trang 11