Bài 7 – 29/11/1995: Mẹ Maria Cho Chúng Ta Thấy Thiên Chúa Tôn Trọng Nữ Giới

1.     Những khía cạnh về thần học và thiêng liêng nơi giáo huấn của Giáo Hội về Mẹ Maria, một giáo huấn đã được khai triển dồi dào trong thể kỷ của chúng ta, gần đây đã chiếm được tầm quan trọng nới từ quan điểm xã hội học và mục vụ, cũng để hiểu biết rõ ràng hơn về vai trò của nữ giới trong cộng đồng Kitô hữu cũng như trong xã hội, như chúng ta đã thấy nơi nhiều cuộc can thiệp quan trọng của Huấn Quyền.

Sứ điệp cho nữ giới được ngỏ lời từ các vị Nghị Phụ khi bế mạc Công Đồng Chung Vaticanô II vào ngày 8/12/1965 là những gì quá rõ: “Thế nhưng, giờ đang đến, thực sự là đã điểm, khi ơn gọi của nữ giới đang được chiếm đạt một cách trọn vẹn, giờ mà nữ giới chiếm được trên thế giới một ảnh hưởng, một thành quả và một quyền lực chưa bao giờ có được cho đến nay” (Enchiridion Vat., 1, 307).

Tôi đã xác nhận những khẳng định này sau đó mấy năm trong Thông Điệp Mulieris dignitatem: “Phẩm giá và ơn gọi của nữ giới – một chủ đề được con người và Kitô hữu liên lỉ nghĩ đến – đã trở thành nổi bật ngoại thường trong những năm gần đây” (khoản 1).

Vai trò và phẩm giá của nữ giới đã được đặc biệt tranh đấu trong thế kỷ này bởi phong trào nữ giới, một phong tráo tìm cách phản ứng, đôi khi bằng những đường lối mãnh liệt, chống lại tất cả những gì trong quá khứ và hiện tại đã gây ngăn trở cho việc trọn vẹn cảm nhận và phát triển nhân cách phụ nữ cũng như việc họ tham gia vào nhiều điều bày tỏ trong đời sống xã hội và chính trị.  

Những đòi hỏi này phần lớn là những gì hợp lý và đã góp phần vào việc xây dựng một quan điểm cân bằng hơn về vấn đề nữ giới trong thế giới hiện đại. Giáo Hội, nhất là trong những thời gian gần đây, đã đặc biệt chú trọng tới những đỏi hỏi này, được phấn khởi bởi sự kiện là hình ảnh của Mẹ Maria, nếu được thấy trong ánh sáng của đời sống của Mẹ ở Phúc Âm, là một đáp ứng hiệu năng cho ước muốn giải phóng của phụ nữ: Mẹ Maria là con người duy nhất hoàn trọn một cách cao cả nhất dự án yêu thương của Thiên Chúa đối với loài người.

Hết mọi phụ nữ thông phần với phẩm giá cao cả của Mẹ Maria

2.     Dự án này đã được bày tỏ trong Cựu Ước, với trình thuật về việc tạo dựng nói tới cặp vợ chồng đầu tiên được dựng nên theo hình ảnh của chính Thiên Chúa: “Vậy Thiên Chúa đã dựng nên con người theo hình ảnh Ngài, theo hình ảnh Thiên Chúa Ngài đã dựng nên họ; Ngài đã dựng nên họ có nam có nữ” (Gen 1:27). Bởi thế, nữ giới, không thua kém gì nam nhân, cũng mang hình ảnh Thiên Chúa nơi bản thân mình. Điều này có nghĩa là vì sự xuất hiện của họ trên mặt đất này như là thành quả của tác động thần linh, họ cũng được cảm nhận: “Thiên Chúa đã thấy hết mọi sự Ngài đã dựng nên, và thấy rằng nó rất là tốt đẹp” (Gen 1:31). Theo quan điểm này, vấn đề khác nhau giữa nam nhân và nữ giới không bao hàm tính chất thấp kém của nữ giới hay không cân bằng của họ, nhưng là một yếu tố mới làm phong phú dự án của Thiên Chúa và là những gì “rất tốt đẹp”.

Tuy nhiên, ý định của Thiên Chúa còn vượt xa ngoài những gì được mạc khải trong Sách Khởi Nguyên. Thật vậy, nơi Mẹ Maria, Thiên Chúa đã dựng nên một nhân cách nữ giới là những gì hoàn toàn vượt lên trên thân phận bình thường của phụ nữ như nó hiện lên nơi việc tạo dựng nên Evà. Cái tuyệt diệu có một không hai của Mẹ Maria trong thế giới ân sủng và sự trọn lành của Mẹ là hoa trái của tấm lòng nhân ái thần linh đặc biệt, một lòng nhân ái tìm cách nâng hết mọi người, nam giới cũng như nữ nhân, lên tới sự trọn lành về luân lý và thánh thiện là những gì thích đáng với thành phần con cái thừa nhận của Thiên Chúa. Mẹ Maria “có phúc trong nữ giới”; tuy nhiên, hết mọi người nữa thoam phần một cách nào đó vào phẩm giá cao cả của Mẹ nơi dự án thần linh.

3.     Tặng ân đặc biệt được ban cho Người Mẹ của Chúa này chẳng những chứng thực cho những gì chúng ta chủ trương rằng Thiên Chúa tỏ ra tôn trọng nữ giới, mà còn nhấn mạnh đến mối quan tâm sâu xa nơi dự án của Thiên Chúa đối với vai trò bất khả thiếu của họ trong lịch sử nhân loại.

Nữ giới cần khám phá ra mối trân trọng thần linh này để càng ý thức hơn bao giờ hết phẩm giá cao cả của mình. Những trường hợp về lịch sử và xã hội gây phản ứng của phong trào nữ giới được đánh dấu bằng sự thiếu cảm nhận giá trị của phụ nữ; thường họ bị loại vào hàng thứ yếu hay thậm chí một vai trò bên lề. Tình trạng này không cho họ có thể thể hiện hoàn toàn tính chất phong phú về sự thông minh và khôn ngoan nơi nữ tính của họ. Thật vậy, suốt giòng lịch sử, nữ giới không phải là không thường phải chịu đựng cảnh hiếm thấy các khả năng của họ được trân trọngï, và đôi khi thậm chí còn bị khinh bỉ và kỳ thị một cách bất chính. Đây là trạng thái của những sự vụ mà bất chấp những đổi thay quan trọng, tiếc thay vẫn tiếp tục thậm chcí cho tới ngày nay ở nhiều quốc gia và nhiều nơi trên thế giới.

4.     Hình ảnh Mẹ Maria cho thấy rằng Thiên Chúa đã tỏ ra trân trọng nữ giới tới độ bất cứ hình thức kỳ thị nào đều thiếu căn bản về lý thuyết.

Công việc kỳ diệu mà Thiên Chúa đạt được nơi Mẹ Maria là những gì cống hiến cho con người nam nữ khả năng khám phá ra những chiều kích về thân phận của họ là những gì trước đó  chưa được nhận thức đầy đủ. Khi nhìn vào Người Mẹ của Chúa này, nữ giới mới có thể hiểu được hơn nữa phẩm giá của họ và tính cách cao cả nơi sứ vụ của mình. Thế nhưng, cả nam nhân nữa, nơi ánh sáng của vị Trinh Mẫu này, sẽ có thể chiếm được một cái nhìn trọn vẹn và quân bằng hơn về phẩm giá của họ, về gia đình và về xã hội.

Việc chuyên tâm lưu ý tới hình ảnh của Mẹ Maria, như Mẹ được trình bày cho chúng ta thấy trong Thánh Kinh như Giáo Hội tin tưởng đọc, là những gì vẫn còn cần hơn nữa đối với sự mất thể diện Mẹ đôi khi nhận lãnh từ một số trào lưu nữ giới. Vị Trinh Nữ Nazarét, trong một số trường hợp, đã được trình bày như là những gì tiêu biểu của nhân cách nữ giới bị giam nhốt trong một thứ nội trợ hạn hẹp đóng khung.

Mẹ Maria, trái lại, là mô phạm cho việc phát triển trọn vẹn ơn gọi của nữ giới, vì, mặc dù những giới hạn khách quan áp đặt lên thân phận xã hội của Mẹ, Mẹ đã tạo được một ảnh hưởng lớn lao trên định mệnh nhân loại và việc biến đổi xã hội.

Nơi Mẹ Maria tất cả được kêu gọi tin tưởng Chúa

5.     Hơn nữa, tín lý về Thánh Mẫu có thể chiếu sáng trên muôn vàn cách thức trong đó sự sống về ân sủng là những gì làm gia tằng vẻ đẹp thiêng liêng của nữ giới. Trước việc khai tác đáng xấu hổ đôi khi làm cho phụ bữ thành một đồ vật phi phẩm giá, nhắm tới cho thỏa mãn những đam mê đê hèn, Mẹ Maria tái khẳng định ý nghĩa cao cả của vẻ đẹp phụ nữ, một tặng ân và là phản ảnh vẻ đẹp của Thiên Chúa.

Thật sự là sự trọn hảo của nữ giới, khi nó hoàn toàn được hiện thực nơi Mẹ Maria, trước hết có thể thấy như là một trường hợp ngoại lệ và bất khả noi gương bắt chước, một mô phạm quá siêu vời để phỏng theo. Thật vậy, sự thánh thiện có một không ai của Mẹ là vị từ ngay giây phút đầu tiên đã nhận được đặc ân Hoài Thai Vô Nhiễm đôi khi được coi là những gì xa vời vượt tầm với.

Tuy nhiên, chẳng những không phải là những gì kiềm chế trên con đường theo Chúa, sự thánh thiện cao cả của Mẹ Maria, ngược lại, theo dự án của Thiên Chúa, là để phấn khích tất cả mọi Kitô hữu hãy mở lòng trước quyền năng thánh hóa của ân sủng Chúa là Đấng không gì không làm được. Bởi thế, nơi Mẹ Maria tất cả chúng ta được kêu gọi hoàn toàn tin tưởng vào quyền toàn năng thần linh là những gì biến đổi các cõi lòng, hướng dẫn chúng tới chỗ trọn vẹn chấp nhận dự án yêu thương quan phòng của Ngài.

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL,

Chuyển dịch từ L'Osservatore Romano Weekly Edition in English 6/12/1995, trang 15.