Giáo Lý Thánh Mẫu

Bài 17 – 24/4/1996:

Thiên Chúa hằng trung thành với giao ước của Ngài

1.  Thánh Kinh thường dùng lời diễn tả “nữ tử Sion” để nói về dân cư của thành Giêrusalem là nơi rất quan trọng về lịch sử và tôn giáo (cf. Mi 4:10-13; Zep 3:14-18; Zec 2:14; 9:9-10).

Việc nhân cách hóa theo nữ tính này giúp dễ dàng việc giải thích có tính chất phu thê nơi mối liên hệ yêu thương giữa Thiên Chúa và dân Yến Duyên, thường được diễn tả bằng những từ ngữ “đính hôn nhân - betrothed” hay “người vợ - wife”.

Lịch sử cứu độ là câu truyện tình của Thiên Chúa, thế nhưng thường bao gồm cả tính chất bất trung của con người. Lời của Chúa thường trách móc thành phần dân làm vợ này, thành phần làm đổ vỡ Giao ước hôn nhân được ký kết với Thiên Chúa: “Thật vậy, như một người vợ bất trung lìa bỏ chồng mình, các ngươi cũng bất trung với Ta như vậy, Ôi nhà Yến Duyên” (Jer 3:20), và kêu gọi con cái Yến Duyên hãy nài xin cùng người mẹ của chúng rằng: “Hãy van xin cùng người mẹ của các người, hãy van nài – vì bà không phải là vợ của Ta và Ta không phải là chồng của bà” (Hos 2:2).

Tội bất trung làm ô uế dân yean Duyên, người vợ của Giavê này là gì? Trước hết là ở việc tôn thờ ngẫu tượng: theo thánh kinh, thì trước con mắt của Chúa, việc thành phần dân tuyển chọn của Ngài chạy theo các thuư ngẫu tượng là những gì tương đương với việc ngoại tình.

2.  Tiên tri Hosea khai triển, bằng những hình ảnh mãnh liệt và thảm thiết, đề tài về Giao Ước phu thê giữa Thiên Chúa và dân của Ngài cũng như về việc bất trung của họ: kinh nghiệm cá nhân của ông trở thành một biểu hiệu hùng hồn về nó. Thật vậy, khi con cái của ông được sinh ra, ông được truyền rằng: “Hãy gọi nó tên là Không xót thương được, vì Ta sẽ không thương hại nhà Yến Duyên, thứ tha cho chúng tí nào cả”, rồi “Hãy gọi nó là Không phải dân Ta, vì các ngươi không phải là dân Ta và Ta không phải là Thiên Chúa của các ngươi” (Hos 1:6,9).

Thiên Chúa loan báo một Giao Ước hoàn hảo hơn cho tương lai

Lời trách móc của Chúa và kinh nghiệm thất vọng về việc tôn thờ các thứ ngẫu tượng khiến cho người vợ bất trung này hồi tâm nghĩ lại, và, thống hối, cô ta sẽ nói rằng: “Tôi sẽ lên đường trở về cùng người chồng đầu tiên của tôi, vì nhờ đó tôi mới sống tốt hơn là bây giờ” (Hos 2:7). Thế nhưng, chính Thiên Chúa đã muốn tái lập Giao Ước, và vì thế lời của Ngài trở nên nhung nhớ, xót thương và êm ái dịu dàng: “Này đây, bởi thế, Ta sẽ dụ dỗ nàng mà đưa nàng vào hoang địa rồi thỏ thẻ cùng nàng” (Hos 2:14). Thật thế, hoang địa là nơi Thiên Chúa thiết lập Giao Ước vĩnh viễn với dân của Ngài sau cuộc giải phóng của họ khỏi tình trạng làm nô lệ.

Qua những hình ảnh yêu thương này, những hình ảnh cho thấy mối liên hệ khó khăn giữa Thiên Chúa và Yến Duyên, vị tiên tri này làm sáng tỏ tình trạng đại thảm họa của tội lỗi, tình trạng bất hạnh của những gì là bất trung cùng với những nỗ lực của tình yêu thần linh trong việc nói với tâm can của con người và mang họ trở về lại với Giao Ước.

3.  Bất kể những trục trặc về thời điểm, qua miệng của vị tiên tri này, Thiên Chúa loan báo một Giao Ước trọn hảo hơn cho tương lai: “Vào ngày đó, Chúa phán, ngươi sẽ gọi Ta là ‘người chồng của tôi’ và không còn gọi Ta là “thần Baal của tôi’ nữa… Và Ta sẽ đính hôn với ngươi đến muôn đời; Ta sẽ đính hôn ngươi với Ta trong chính trực và trong công lý, trong tình yêu bền vững và trong xót thương. Ta sẽ đính hôn ngươi với Ta trong thủy chung, và ngươi sẽ nhận biết Vị Chúa này” (Hos 2:16, 19-20).

Chúa không bị thất đảm trước nỗi yếu hèn của con người, trái lại, đáp lại những bất trung của con người bằng cách đề ra một mối hiệp nhất vững chắc hơn và thân mật hơn: “Ta sẽ gieo hắn cho Ta nơi mảnh đất này. Và Ta sẽ xót thương đứa Không xót thương được, và Ta sẽ nói cùng đứa Không phải dân Ta rằng ‘Ngươi là dân của Ta’; và hắn sẽ nói rằng: ‘Ngài là Thiên Chúa của tôi’” (Hos 2:23).

Cùng một nhãn quan về một thứ Giao Ước mới cũng được tiên tri Giêrêmia trình bày cho dân chúng ở chốn lưu đầy: “Chúa phán, bấy giờ Ta sẽ là Thiên Chúa của tất cả mọi gia đình của Yến Duyên, và họ sẽ là dân của Ta’. Thế nên Chúa phán: ‘Thành phần dân thoát khỏi gươm đao đã thấy được ân sủng trong hoang địa; khi Yến Duyên tìm chỗ nghỉ ngơi, Chúa đã hiện ra với ông từ xa. Ta đã yêu thương ngươi bằng một tình yêu vĩnh cửu; bởi thế Ta đã tiếp tục tỏ lòng trung thành với ngươi. Ta lại xây dựng ngươi và ngươi sẽ được dựng lên, Ôi Yến Duyên trinh trong!’” (Jer 31:1-4).

Bất chấp sự bất trung của dân chúng, tình yêu vĩnh hằng của Thiên Chúa bao giờ cũng sẵn sàng tái thiết giao ước yêu thương và cống hiến một thứ cứu độ vượt trên tất cả những gì ước mong.

4.  Tiên tri Êzêkiên và Isaia cũng đề cập tới hình ảnh người đàn bà bất trung được thứ tha này. Qua tiên tri Êzêkiên, Chúa nói với người vợ mình rằng: “Thế nhưng Ta sẽ nhớ lại giao ước của Ta với ngươi trong những ngày ngươi còn trẻ trung, và Ta sẽ thiết lập với ngươi một giao ước vĩnh cửu” (Ez 16:60).

Sách của Tiên Tri Isaia trích một lời đầy êm ái dịu dàng như sau: “Vì Đấng Tạo Dựng của ngươi là chồng của ngươi… Vì trong giây lát Ta ruồng bỏ ngươi, nhưng đầy lòng xót thương Ta sẽ bao che ngươi. Trong cơn thịnh nộ bùng lên trong phút chốc, Ta đã không thèm nhìn ngươi, thế nhưng với tình yêu thương vĩnh cửu Ta sẽ xót thương ngươi, Chúa là Đấng Cứu Chuộc của ngươi phán” (Is 54:5,7-8).

Lời hứa hẹn cho nữ tử Sion là một tình yêu mới mẻ và thủy chung, một niềm hy vọng cao cả thắng vượt tình trạng bị bỏ rơi của người vợ bất trung này: “Hãy nói cùng nữ tử Sion rằng ‘Này đây, việc cứu độ của ngươi đã đến; này đây, phần thưởng của Người đang ở với Ngài, và việc đền bù ở trước Ngài’. Và họ sẽ được gọi là dân Thánh, dân được Cứu Chuộc của Chúa; và ngươi sẽ được gọi là Tìm Thấy, một thành không bị ruồng bỏ” (Is 62:11-12).

Mối liên hệ với Thiên Chúa được diễn tả bằng những từ ngữ lý tưởng

Vị tiên tri này giải thích rằng: “Ngươi sẽ không còn được gọi là Bị Bỏ Rơi, và mảnh đất của ngươi sẽ không còn gọi là Bỏ Hoang; nhưng ngươi sẽ được gọi là niềm vui của Ta ở nơi nó, và mảnh đất của ngươi sẽ được gọi là Thành Hôn; vì Chúa hoan hỉ nơi ngươi, và mảnh đất của ngươi sẽ kết duyên. Vì như một nam nhân trẻ trung cưới một trinh nữ thế nào thì Dấng Xây Dựng ngươi sẽ cưới lấy ngươi như thế; và như chàng rể hoan hỉ về cô dâu thể nào thì Thiên Chúa của ngươi cũng hoan lạc về ngươi như thế” (Is 62:4-5).

Những hình ảnh và thái độ của tình yêu, một tình yêu được Sách Diễm Tình Ca tóm lại trong câu: “Ta là của tình nhân Ta và tình nhân của Ta là của Ta” (6:3). Bởi vậy, mối liên hệ giữa Giavê và dân của Ngài một lần nữa được trình bày ở đây bằng những từ ngữ lý tưởng tuyệt vời.

5.  Khi lắng nghe bản văn của các lời tiên tri, Mẹ Maria chắc chắn có ý nghĩ về viễn ảnh ấy, một viễn ảnh đã dưỡng nuôi trong tâm can Mẹ niềm hy vọng về vị thiên sai cứu tinh.

Những lời trách móc ngỏ cùng thành phần dân tộc bất trung chắc chắn đã tác động nơi Mẹ một cuộc dấn thân nhiệt liệt hơn nữa trong việc trung thành với Giao Ước ấy, ở chỗ tâm thần của Mẹ mở ra trước dự án của một cuộc hiệp thông phu thê vĩnh cửu với Chúa trong ân sủng và tình yêu. Từ Giao Ước mới này xuất hiện ơn cứu độ của toàn thế giới.

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL,

Chuyển dịch từ L'Osservatore Romano Weekly Edition in English 1/5/1996, trang 11.