Bài 23 – 12/6/1996: Ơn Hoài Thai Vô Nhiễm Tội được Đức Piô IX định tín

1- Qua các thế kỷ, niềm xác tín rằng Mẹ Maria được gìn giữ khỏi mọi tì vết tội lỗi từ khi Mẹ được hoài thai, nhờ đó Mẹ được gọi là toàn thánh, dần dần có được chỗ đứng trong phụng vụ cũng như trong thần học. Vào đầu thế kỷ 19, việc triển khai này đã dẫn đến việc thỉnh nguyện xin định tín về đặc ân Hoài Thai Vô Nhiễm.

Vào khoảng giữa thế kỷ này, vì có ý định chấp nhận lời yêu cầu này, Đức Giáo Hoàng Piô IX, sau khi tham dò ý kiến của các thần học gia, đã hỏi các vị Giám Mục về cơ hội và khả thể cho một cuộc định tín như thế, như thể ngài triệu tập một thứ “công đồng bằng văn tự”. Kết quả thật đặc biệt, đó là phần lớn đa số trong 604 vị Giám Mục đã tích cực đáp ứng vấn đề được đặt ra.

Sau việc tham vấn rộng lớn ấy, một cuộc tham vấn cho thấy là Vị Tiền Nhiệm đáng kính của tôi quan tâm tới việc bày tỏ đức tin của Giáo Hội nơi việc xác định tín điều này, ngài bắt đầu dọn bản văn một cách cẩn thận tương tự như thế.

Đức Trinh Nữ không hề vướng mắc một tí vế tội lỗi nào

Một ủy ban đặc biệt bao gồm các thần học gia được Đức Piô IX thiết lập để xác định vấn đề tín lý mạc khải này đã ủy thác vai trò thiết yếu cho việc thực hành của giáo hội. Và qui chuẩn này đã ảnh hưởng tới công thức của tín điều, một tín điều thiên về những diễn đạt xuất phát từ kinh nghiệm sống của Giáo Hội, từ đức tin và từ việc thờ phượng của dân Chúa hơn là những xác định theo kinh viện.

Sau hết, vào năm 1854, bằng Sắc Lệnh Ineffabilis, Đức Giáo Hoàng Piô IX đã long trọng tuyên bố tín điều Hoài Thai Vô Nhiễm Tội: “… Chúng tôi tuyên bố, loan báo và xác định rằng tín lý chủ trương rằng Đức Trinh Nữ Maria, ngay từ giây phút hoài thai của mình, nhờ ân sủng và đặc ân đặc biệt của Thiên Chúa toàn năng, và nhờ các cộng nghiệp của Chúa Giêsu Kitô, Đấng Cứu Chuộc nhân loại, đã được gìn giữ khỏi hết mọi tì vết của nguyên tội là một tín lý được Thiên Chúa mạc khải, và vì thế, tất cả mọi tín hữu cần phải mạnh mẽ và vững vàng tin tưởng” (DS 2803).

2- Việc công bố tín điều Hoài Thai Vô Nhiễm là những gì bày tỏ luận cứ thiết yếu về đức tin. Đức Giáo Hoàng Alexander VII, trong Sắc Lệnh Sollicitudo năm 1661, đã nói về việc linh hồn của Mẹ Maria được gìn giữ “khi được tạo dựng và nhập vào thân xác” (DS 2017). Tuy nhiên, việc định tín của Đức Giáo Hoàng Piô IX không xét tới tất cả những giải thích về cách thức linh hồn được nhập vào thân xác, nhưng qui về cho con người của Mẹ Maria, ở vào giây phút đầu tiên khi Mẹ được hoài thai, sự kiện Mẹ được gìn giữ khỏi hết mọi tì vết của nguyên tội.

Việc thoát “khỏi mọi tì vết của nguyên tội” là những gì bao hàm như là một thành quả tích cực việc hoàn toàn thoát khỏi tất cả mọi tội lỗi cùng với việc công bố sự thánh thiên hoàn hảo của Mẹ Maria, một tín lý được việc định tín này sâu xa góp phần. Thật vậy, cái công thức có tính cách tiêu cực này về đặc ân của Mẹ Maria, một đặc ân là thành quả từ các cuộc tranh luận trước đó về nguyên tội xuất phát từ Tây phương, bao giờ cũng cần phải được bổ túc bằng việc bày tỏ sự thánh thiện của Mẹ Maria là những gì được nhấn mạnh tỏ tường hơn nơi truyền thống Đông phương.

Việc định tín của Đức Piô IX chỉ nói tới vấn đề thoát khỏi nguyên tội và không rõ ràng bao gồm vấn đề được thoát khỏi đam mê nhục dục. Tuy nhiên, việc Mẹ Maria được hoàn toàn gìn giữ khỏi hết mọi tì vết của tội lỗi cũng bao gồm cả việc Mẹ được thoát khỏi đam mê nhục dục, một khuynh hướng bại hoại, theo Công Đồng Triđentinô, xuất phát từ tội lỗi và xu hướng về tội lỗi (DS 1515).

3- “Nhờ ân sủng và đặc ân đặc biệt của Thiên Chúa toàn năng”, việc gìn giữ khỏi nguyên tội là một hồng ân thần linh nhưng không Mẹ Maria đã lãnh nhận được vào giây phút đầu tiên của cuộc đời Mẹ.

Việc định tín này không nói rằng đặc ân chuyên biệt ấy là những gì đặc thù mà là để cho nó được trự giác thấy. Tuy nhiên, vấn đề khẳng định tính cách đặc thù này đã được rõ ràng nói đến trong Thông Điệp Fulgens corona năm 1953, khi Đức Giáo Hoàng Piô XII nói về “đặc ân rất đặc biệt này không bao giờ được ban cho một người nào khác” (AAS 45 [1953], 580), bởi thế loại trừ cái khả thể, được một số chủ trương thiết nền tảng, về việc qui đặc ân này cho cả Thánh Giuse.  

Vị Trinh Mẫu này đã lãnh nhận ân sủng chuyên nhất này khi được thụ thai vô nhiễm “nhờ các công nghiệp của Chúa Giêsu Kitô, Đấng Cứu Chuộc nhân loại”, tức là, nhờ việc cứu chuộc phổ quát của Người.

Bản văn định tín không hiển nhiên bày tỏ cho thấy là Mẹ Maria đã được cứu chuộc, thế nhưng Sắc Lệnh Ineffabilis này có chỗ đã nói là “Mẹ được cứu chuộc một cách cao cả nhất”. Đó là một sự thật phi thường: Chúa Kitô là Đấng cứu chuộc của Mẹ Người và đã thực hiện tác động cứu chuộc của mình nơi Mẹ “một cách tuyệt hảo nhất” (Fulgens corona, AAS 45 [1953], 581), từ giây phút đầu tiên của cuộc sống Mẹ. Công Đồng Chung Vaticanô II đã công bố rằng Giáo Hội “ca ngợi và đề cao nơi Mẹ Maria hoa trái tuyệt hảo nhất của ơn Cứu Chuộc” (Sacrosanctum Concilium, n. 103).

Việc long trọng định tín là việc giúp cho đức tin của Dân Chúa

4- Tín lý được long trọng công bố này được diễn tả là “một tín lý được Thiên Chúa mạc khải”. Đức Giáo Hoàng Piô IX đã thêm rằng nó cần phải được “tất cả mọi tín hữu mạnh mẽ và vững vàng tin tưởng”. Bởi thế, ai không chấp nhận tín lý này, hay chủ trương một ý kiến nghịch lại tín lý ấy, thì “bị lầm lạc đức tin” và “tách mình khỏi mối hiệp nhất Công giáo”.

Trong việc công bố sự thật về tín điều Hoài Thai Vô Nhiễm, Vị Tiền Nhiệm khả kính của tôi ý thức về việc hành sử quyền hạn giảng dạy vô ngộ của mình như là vị Mục Tử phổ quát của Giáo Hội, một tín điều sau đó ít năm đã được Công Đồng Chung Vaticanô I định tín. Như thế, ngài đã thực hành Huấn Quyền vô ngộ của mình như một việc phục vụ cho đức tin của Dân Chúa; và vấn đề ở đây là ngài đã làm như thế bằng việc xác định về đặc ân của Mẹ Maria.

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL,

Chuyển dịch từ L'Osservatore Romano Weekly Edition in English 19/6/1996, trang 11.